LƯƠNG 5 TRIỆU ĐÓNG BẢO HIỂM TỰ NGUYỆN BAO NHIÊU? GIẢI ĐÁP CHI TIẾT TỪ CHUYÊN GIA
Chào anh/chị,
Tôi là chuyên gia tư vấn tài chính và bảo hiểm với hơn 10 năm kinh nghiệm. Một câu hỏi rất thực tế mà tôi thường nhận được từ người lao động tự do, người làm việc không có hợp đồng chính thức là: "Tôi thu nhập 5 triệu/tháng, muốn đóng bảo hiểm tự nguyện thì mất bao nhiêu tiền?"
Hôm nay, tôi sẽ giải đáp chi tiết câu hỏi này, giúp anh/chị hiểu rõ mức đóng, cách tính và những lưu ý quan trọng khi tham gia bảo hiểm tự nguyện năm 2026.
1. PHÂN BIỆT RÕ: "BẢO HIỂM TỰ NGUYỆN" BAO GỒM NHỮNG LOẠI NÀO?
Trong thực tế, khi nói "bảo hiểm tự nguyện", người dân thường đề cập đến hai loại hình chính:
| Loại hình | Tên gọi chính thức | Mục đích |
|---|---|---|
| BHXH tự nguyện | Bảo hiểm xã hội tự nguyện | Để sau này có lương hưu, được cấp thẻ BHYT khi về già |
| BHYT tự nguyện | Bảo hiểm y tế hộ gia đình | Được khám chữa bệnh, giảm chi phí khi ốm đau |
Đây là hai loại hình hoàn toàn khác nhau, với mức đóng và cách tính khác nhau. Quan trọng nhất: Cả hai loại đều không tính theo mức lương 5 triệu của anh/chị.
2. ĐÓNG BHXH TỰ NGUYỆN VỚI THU NHẬP 5 TRIỆU: CỤ THỂ BAO NHIÊU?
2.1. Nguyên tắc tính mức đóng
Theo quy định tại khoản 2 Điều 31 Luật BHXH năm 2024, thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện thấp nhất không phải là thu nhập thực tế của bạn, mà căn cứ vào mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn .
2.2. Mức đóng cụ thể năm 2026
Dù Nghị định 351/2025/NĐ-CP đã nâng chuẩn hộ nghèo lên 2.200.000 đồng/tháng từ ngày 15/02/2026, nhưng theo quy định chuyển tiếp, trong suốt năm 2026, mức chuẩn hộ nghèo áp dụng vẫn là 1.500.000 đồng/tháng .
Mức đóng BHXH tự nguyện thấp nhất năm 2026 được tính như sau:
Mức đóng = 22% x Mức thu nhập làm căn cứ thấp nhất
= 22% x 1.500.000 đồng = 330.000 đồng/tháng
2.3. Nhưng anh/chị không phải đóng 330.000 đồng!
Đây là điểm đặc biệt quan trọng: Nhà nước hỗ trợ tiền đóng cho người tham gia BHXH tự nguyện. Mức hỗ trợ được tính theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng thấp nhất (330.000 đồng) :
| Đối tượng | Mức hỗ trợ của Nhà nước | Số tiền hỗ trợ/tháng | Số tiền thực đóng/tháng |
|---|---|---|---|
| Hộ nghèo, người ở xã đảo, đặc khu | 50% | 165.000 đồng | 165.000 đồng |
| Hộ cận nghèo | 40% | 132.000 đồng | 198.000 đồng |
| Người dân tộc thiểu số | 30% | 99.000 đồng | 231.000 đồng |
| Đối tượng khác (đa số người lao động) | 20% | 66.000 đồng | 264.000 đồng |
Như vậy, nếu anh/chị là người lao động bình thường, không thuộc các diện ưu tiên trên, mức đóng thực tế hàng tháng chỉ là:
330.000 đồng - 66.000 đồng = 264.000 đồng/tháng
2.4. Nếu muốn đóng cao hơn thì sao?
Anh/chị hoàn toàn có thể chọn mức thu nhập cao hơn để đóng, tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu (mức tham chiếu hiện là 2.340.000 đồng) . Tuy nhiên, với thu nhập 5 triệu/tháng, việc chọn mức đóng thấp nhất 1,5 triệu (tương đương 264.000 đồng thực đóng) là hoàn toàn phù hợp.
2.5. Lưu ý: Nhiều địa phương hỗ trợ thêm
Ngoài phần hỗ trợ của Trung ương, nhiều tỉnh, thành phố còn có chính sách hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương. Ví dụ, tại Hà Nội, ngân sách thành phố hỗ trợ thêm để nhiều nhóm đối tượng đạt mức hỗ trợ 100% . Anh/chị nên hỏi tại địa phương mình để biết thêm chi tiết.
3. ĐÓNG BHYT TỰ NGUYỆN (HỘ GIA ĐÌNH) VỚI THU NHẬP 5 TRIỆU
3.1. Nguyên tắc tính mức đóng
Khác với BHXH tự nguyện, mức đóng BHYT tự nguyện (theo hộ gia đình) được tính dựa trên mức lương cơ sở, không phải thu nhập của người lao động .
Mức lương cơ sở hiện tại (năm 2026) là 2.340.000 đồng/tháng .
3.2. Mức đóng cụ thể
Theo Nghị định 188/2025/NĐ-CP, mức đóng BHYT hộ gia đình được quy định như sau :
| Thành viên hộ gia đình | Tỷ lệ đóng so với người thứ nhất | Cách tính | Mức đóng/năm | Mức đóng/tháng |
|---|---|---|---|---|
| Người thứ nhất | 100% | 4,5% x 2.340.000 x 12 | 1.263.600 đồng | 105.300 đồng |
| Người thứ hai | 70% | 70% x 1.263.600 | 884.520 đồng | 73.710 đồng |
| Người thứ ba | 60% | 60% x 1.263.600 | 758.160 đồng | 63.180 đồng |
| Người thứ tư | 50% | 50% x 1.263.600 | 631.800 đồng | 52.650 đồng |
| Từ người thứ năm | 40% | 40% x 1.263.600 | 505.440 đồng | 42.120 đồng |
3.3. Nếu thuộc diện được hỗ trợ
Nếu anh/chị thuộc diện hộ cận nghèo, người dân tộc thiểu số, hoặc các đối tượng chính sách khác, mức đóng sẽ thấp hơn đáng kể .
Ví dụ:
-
Hộ cận nghèo được Nhà nước hỗ trợ 70% mức đóng → chỉ phải đóng 30%, tương đương 379.080 đồng/năm .
-
Tại Hà Nội, nhiều nhóm đối tượng được hỗ trợ 100% → được cấp thẻ BHYT miễn phí .
4. BẢNG TỔNG HỢP MỨC ĐÓNG CHO NGƯỜI THU NHẬP 5 TRIỆU
| Loại bảo hiểm | Cách tính | Mức đóng tối thiểu/tháng | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| BHXH tự nguyện | 22% x 1.500.000 - hỗ trợ | 264.000 đồng | Không liên quan đến mức lương 5 triệu |
| BHYT tự nguyện (người thứ nhất) | 4,5% x 2.340.000 /12 | 105.300 đồng | Không liên quan đến mức lương 5 triệu |
| Tổng cộng (nếu đóng cả hai) | ~369.300 đồng/tháng | ~7,4% thu nhập 5 triệu |
5. LƯU Ý QUAN TRỌNG VỀ MỐC THỜI GIAN
5.1. Về BHXH tự nguyện
Theo Nghị định 351/2025/NĐ-CP, từ ngày 01/01/2027, chuẩn hộ nghèo sẽ được áp dụng mức mới 2.200.000 đồng/tháng . Khi đó:
-
Mức đóng BHXH tự nguyện thấp nhất sẽ tăng lên: 22% x 2.200.000 = 484.000 đồng/tháng
-
Sau khi trừ hỗ trợ 20%, người tham gia đóng khoảng 387.000 đồng/tháng
5.2. Về BHYT tự nguyện
Theo đề xuất của Bộ Y tế, mức đóng BHYT có thể tăng từ 4,5% lên 5,1% trong giai đoạn 2026-2027 và lên 5,4% giai đoạn 2028-2030 . Tuy nhiên, lộ trình này vẫn đang trong quá trình xem xét.
6. LỜI KHUYÊN TỪ CHUYÊN GIA
6.1. Có nên tham gia không?
Với mức đóng chỉ khoảng 264.000 đồng/tháng cho BHXH tự nguyện và 105.000 đồng/tháng cho BHYT hộ gia đình, đây là khoản đầu tư rất nhỏ so với lợi ích nhận được:
-
BHXH tự nguyện: Sau 15 năm đóng, khi đủ tuổi nghỉ hưu, bạn sẽ có lương hưu hàng tháng và được cấp thẻ BHYT miễn phí suốt đời .
-
BHYT tự nguyện: Khi ốm đau, bạn được quỹ BHYT chi trả phần lớn chi phí khám chữa bệnh, tránh cảnh "bán nhà chữa bệnh" .
6.2. Nên tham gia ở đâu?
-
BHXH tự nguyện: Đăng ký tại UBND xã/phường, đại lý thu BHXH, hoặc online qua Cổng dịch vụ công Quốc gia .
-
BHYT tự nguyện: Đăng ký theo hộ gia đình tại đại lý thu hoặc cơ quan BHXH địa phương.
6.3. Một số lưu ý
-
Khai báo trung thực thông tin về hộ gia đình để được hỗ trợ đúng mức.
-
Đóng đều đặn hàng tháng để bảo đảm quyền lợi liên tục.
-
Tìm hiểu chính sách hỗ trợ của địa phương để biết mình có được hỗ trợ thêm không.
KẾT LUẬN
Với câu hỏi "Lương 5 triệu đóng bảo hiểm tự nguyện bao nhiêu?", câu trả lời là:
-
BHXH tự nguyện: 264.000 đồng/tháng (mức thấp nhất, đã trừ hỗ trợ 20%)
-
BHYT tự nguyện: 105.300 đồng/tháng (nếu là người đầu tiên trong hộ gia đình)
-
Tổng cả hai: khoảng 370.000 đồng/tháng
Quan trọng: Các mức đóng này không phụ thuộc vào mức lương 5 triệu của anh/chị, mà được tính dựa trên chuẩn hộ nghèo (cho BHXH) và lương cơ sở (cho BHYT).
Với mức đóng chỉ khoảng 7,4% thu nhập, anh/chị đã có thể xây dựng "lá chắn" an sinh vững chắc cho tương lai: lương hưu khi về già và bảo hiểm y tế khi ốm đau. Đây là khoản đầu tư xứng đáng cho cuộc sống lâu dài.
Thông tin liên hệ hữu ích:
-
Tổng đài BHXH Việt Nam: 0932416712
CLICK LIÊN HỆ HOẶC GỌI NGAY HOTLINE





