"Tiền Bạc Chỉ Là Phần Ngọn, Hạnh Phúc Mới Là Gốc Rễ" – Góc Nhìn Của Một Giáo Sư Già Về Cuốn "The Psychology of Money" Và Sự Trùng Hợp Với Triết Lý Của Dai-ichi Life

Phần 1: "Không Ai Điên Cả" – Bài Học Đầu Tiên Và Sâu Sắc Nhất Về Lòng Trắc Ẩn

Khi còn giảng dạy tại trường đại học, tôi thường nói với sinh viên rằng: "Muốn hiểu một người, đừng nhìn vào những gì họ nói, hãy nhìn vào những gì họ đã trải qua." Morgan Housel, ở chương đầu tiên của cuốn sách, đã nói điều đó một cách giản dị hơn: "No One’s Crazy" (Không ai điên cả) .

Có những sinh viên của tôi tiêu tiền như nước vào cuối tuần, rồi đầu tháng lại ăn mì gói. Có những đồng nghiệp của tôi, dù lương rất cao, vẫn sống một cuộc đời tằn tiện đến mức khắc khổ. Nhìn từ bên ngoài, nhiều người sẽ lắc đầu bảo: "Thật điên rồ". Nhưng không, không hề điên rồ. Đứa sinh viên tiêu hoang đó lớn lên trong một gia đình mà cha mẹ nó luôn dùng tiền để bù đắp sự vắng mặt tình cảm. Nó học được rằng tiền là để mua vui, để lấp đầy khoảng trống cô đơn. Còn người đồng nghiệp tằn tiện kia, ông ấy đã trải qua những ngày tháng đói khát của thời bao cấp, ông hiểu sâu sắc nỗi ám ảnh của sự thiếu thốn và an toàn là trên hết.

Housel đã dùng khái niệm "depression babies" để nói về thế hệ sinh ra trong thời kỳ Đại suy thoái, họ có xu hướng sợ hãi thị trường chứng khoán và tích trữ tiền mặt suốt đời . Vậy đấy, mỗi chúng ta đều là sản phẩm của quá khứ. Cách chúng ta nhìn nhận và sử dụng tiền bạc là một tấm gương phản chiếu toàn bộ lịch sử cá nhân của mình.

Chính vì lẽ đó, khi nhìn vào Dai-ichi Life Vietnam, tôi thấy một sự thấu hiểu sâu sắc triết lý này. Họ không đơn thuần là một công ty bán bảo hiểm. Họ là một tổ chức thấu hiểu nỗi sợ hãi, khát vọng và những câu chuyện riêng của từng gia đình Việt. Triết lý "Nghĩ Về Con Người" (Thinking People First) không chỉ là một khẩu hiệu, mà là kim chỉ nam để họ tiếp cận mỗi khách hàng bằng sự đồng cảm. Họ hiểu rằng, một người cha tằn tiện mua bảo hiểm cho con không phải vì "điên", mà vì ông mang trong mình ký ức về sự bất trắc và khao khát mãnh liệt được bảo vệ gia đình khỏi những điều tương tự. Họ hiểu rằng, một bạn trẻ mua bảo hiểm sức khỏe không phải vì "sợ chết", mà vì bạn ấy đang từng bước xây dựng một tương lai chủ động và vững vàng. Đó là sự tử tế trong kinh doanh, là ứng dụng cao nhất của tâm lý học vào đời sống.

Phần 2: "May Mắn Và Rủi Ro" – Câu Chuyện Của Tôi Và Sự Khiêm Nhường Của Kẻ Làm Giàu

Housel có một câu nói khiến tôi suy ngẫm rất nhiều: "May mắn và rủi ro là hai mặt của một đồng xu, nhưng thật không may, cả hai đều khó được nhìn nhận một cách công bằng" .

Nhìn lại cuộc đời mình, tôi thấy mình là một người may mắn. Tôi may mắn vì sinh ra trong một gia đình có cha mẹ coi trọng chữ nghĩa, dù nghèo khó vẫn cho tôi ăn học đến nơi đến chốn. Tôi may mắn vì đã có những người thầy tận tâm dìu dắt. Tôi may mắn vì đã chọn đúng thời điểm để du học và trở về. Liệu tôi có thành công như bây giờ nếu thiếu những may mắn đó? Chắc chắn là không.

Nhưng có những người bạn cùng trang lứa của tôi, học giỏi hơn, tài năng hơn, lại không có được vị trí như tôi. Phải chăng họ kém may mắn hơn? Chiến tranh đã cướp đi của họ tuổi thanh xuân, những cơ hội học tập, hay đơn giản là một cơn bão đã cuốn trôi tất cả tài sản của gia đình họ.

Housel dạy chúng ta sự khiêm nhường. Khi nhìn vào một người thành công, đừng vội quy kết tất cả là do tài năng và nỗ lực của họ. Hãy thừa nhận rằng có một phần may mắn đứng sau. Và ngược lại, khi gặp thất bại hay chứng kiến sự thất bại của người khác, đừng vội phán xét. Đó có thể là hệ quả của những rủi ro không ai lường trước được.

Điều này dẫn tôi đến một trong những chức năng cao quý nhất của bảo hiểm nhân thọ. Nếu may mắn là thứ ta không thể kiểm soát, thì rủi ro là thứ ta có thể phòng bị. Một hợp đồng bảo hiểm, chính là sự thừa nhận một cách thông minh và đầy trách nhiệm rằng: "Cuộc đời đầy rẫy những bất trắc. Tôi không thể kiểm soát may mắn hay rủi ro, nhưng tôi có thể chuẩn bị cho gia đình mình một tấm đệm vững chắc khi rủi ro ập đến."

Dai-ichi Life Vietnam, với hàng loạt các hoạt động cộng đồng ý nghĩa, như chương trình "Kết nối trái tim – Hiến máu nhân đạo" hay hỗ trợ đồng bào bị thiên tai lũ lụt, cũng chính là minh chứng cho sự thấu hiểu này . Họ không chỉ đứng ngoài cuộc để bán những hợp đồng bảo hiểm, mà họ đi vào tận tâm bão, chia sẻ với những mảnh đời kém may mắn. Họ đã cùng hàng ngàn bệnh nhân nghèo vượt qua rủi ro bệnh tật với những ca phẫu thuật mắt miễn phí, mang lại ánh sáng cho hơn 11.000 người . Đối với tôi, đó là cách mà một doanh nghiệp hiện thực hóa lòng trắc ẩn, biến những trang sách về lý thuyết rủi ro thành những hành động cứu giúp con người bằng xương bằng thịt.

Phần 3: "Sự Giàu Có Không Ai Nhìn Thấy" – Bài Học Về Những Giá Trị Vô Hình

Trong xã hội hiện đại, chúng ta bị ám ảnh bởi sự phô trương. Một chiếc xe hơi bóng loáng, một căn biệt thự nguy nga, những món hàng hiệu đắt tiền... Housel gọi đó là "Man in the Car Paradox" (Nghịch lý anh chàng trong xe hơi) . Bạn nghĩ mọi người đang nhìn bạn và nghĩ: "Wow, người đàn ông này thật tuyệt vời!". Nhưng thực ra, họ chỉ đang nhìn chiếc xe và nghĩ: "Giá như mình cũng có một chiếc như thế."

Ông chỉ ra một chân lý đau đớn nhưng giải thoát: "Sự giàu có là những thứ bạn không nhìn thấy" (Wealth is what you don‘t see) . Đó là khoản tiền tiết kiệm trong ngân hàng, là danh mục đầu tư dài hạn, là quỹ dự phòng cho những lúc ốm đau, thất nghiệp. Đó là sự an tâm tuyệt đối khi đêm về, biết rằng dù ngày mai có chuyện gì xảy ra, gia đình mình vẫn ổn. Đó là thứ tài sản vô hình nhưng lại là thứ tài sản giá trị nhất.

Tôi nhìn lại cuộc đời mình. Ở tuổi 70, thứ tôi trân quý nhất không phải là căn nhà khang trang, cũng không phải những kỷ niệm chương treo đầy tường. Đó là khả năng được thức dậy mỗi sáng, tự do lựa chọn đọc một cuốn sách hay, viết một bài báo tâm đắc, hay đơn giản là dành thời gian chơi với các cháu. Đó là sự tự do về thời gian và tinh thần mà nhờ 50 năm làm việc chăm chỉ và tiết kiệm có kỷ luật, tôi đã có được. Housel nói rất đúng: "Thứ giá trị nhất mà tiền bạc mua được là sự kiểm soát thời gian của bạn" .

Và có một công cụ tài chính duy nhất trên đời này được thiết kế để tạo ra thứ tài sản vô hình đó một cách bài bản và chắc chắn nhất, đó chính là bảo hiểm nhân thọ. Nó không phải là một chiếc xe hơi để bạn khoe với hàng xóm. Nó là một cam kết thầm lặng. Mỗi lần đóng phí, bạn đang âm thầm xây cho mình và gia đình một pháo đài tài chính vững chãi. Nó là thứ của cải không ai nhìn thấy, nhưng khi có biến cố, nó hiện ra như một phép màu, bảo vệ bạn và những người thân yêu khỏi những tổn thất không đáng có.

Điều này khiến tôi vô cùng trân trọng cách Dai-ichi Life Vietnam vận hành. Họ không cổ xúy cho lối sống xa hoa hay phù phiếm. Các chương trình của họ, như "Dai-ichi Life – Hành trình yêu thương", khuyến khích mọi người vận động, rèn luyện sức khỏe và quyên góp cho cộng đồng . Đó là cách xây dựng một "lối sống" giàu có thực sự – giàu có về sức khỏe, giàu có về lòng nhân ái và giàu có về những kết nối yêu thương. Việc họ trồng 33.000 cây xanh trên khắp cả nước cũng vậy . Đó là thứ tài sản "không nhìn thấy" cho thế hệ tương lai – một hành động làm giàu cho môi trường sống mà không phải ai cũng thấy được giá trị tức thời, nhưng sẽ là món quà vô giá cho con cháu chúng ta sau này.

Phần 4: "Hợp Lý Hơn Lý Trí" – Sức Mạnh Của Những Cam Kết Dài Hạn Và Kỷ Luật

Một trong những chương tôi tâm đắc nhất là "Reasonable > Rational" (Hợp lý hơn lý trí) . Trong tài chính, chúng ta thường được dạy phải thật "lý trí": phải tối ưu hóa danh mục đầu tư, phải mua đáy bán đỉnh, phải luôn hành động một cách logic nhất. Nhưng con người chúng ta vốn dĩ không phải là những cỗ máy logic. Chúng ta có cảm xúc, có nỗi sợ, có lòng tham.

Housel cho rằng, sẽ tốt hơn nếu chúng ta là những người "hợp lý". Một quyết định hợp lý là quyết định cho phép chúng ta ngủ ngon vào ban đêm. Một quyết định hợp lý là quyết định mà chúng ta có thể bám trụ theo đủ lâu để những điều kỳ diệu xảy ra.

Ví dụ, việc đầu tư dài hạn vào một quỹ chỉ số và giữ nó trong 30 năm có thể là một quyết định "hợp lý" hơn là việc cố gắng mua đi bán lại để tìm kiếm lợi nhuận tối ưu mỗi ngày. Bởi vì việc mua bán liên tục sẽ khiến bạn căng thẳng, mệt mỏi, và rất dễ phạm sai lầm.

Tôi nghĩ, mua bảo hiểm nhân thọ cũng là một trong những quyết định "hợp lý" nhất mà một người có thể làm. Nó có thể không phải là kênh đầu tư sinh lời cao nhất (nếu bạn chỉ nhìn vào con số lợi nhuận tuyệt đối). Nhưng nó là một quyết định mang lại sự an bình trong tâm trí. Nó là một cam kết dài hạn, buộc bạn phải có kỷ luật, buộc bạn phải nghĩ cho tương lai xa, ngay cả khi hiện tại bạn đang rất khỏe mạnh và cuộc sống đang rất êm ả.

Và để thực hiện một cam kết dài hạn, bạn cần một người bạn đồng hành đáng tin cậy. Một người bạn đã có 122 năm kinh nghiệm ở Nhật Bản và 18 năm gắn bó với mảnh đất hình chữ S này. Một người bạn không chỉ có tiềm lực tài chính vững vàng (nằm trong top 3 công ty bảo hiểm nhân thọ nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam) , mà còn có một triết lý kinh doanh bền vững, đặt con người làm trọng tâm. Đó chính là Dai-ichi Life Vietnam. Họ không hứa hẹn những điều viển vông, họ chỉ lặng lẽ đồng hành, cùng bạn vun đắp cho một "tương lai tươi đẹp" theo đúng nghĩa đen.

Phần 5: "Câu Chuyện Của Tôi" – Lời Tự Thú Của Một Giáo Sư Già Về Tiền Bạc Và Hạnh Phúc

Cho phép tôi được kể các bạn nghe một câu chuyện cá nhân. Khi còn trẻ, tôi từng có một ước mơ rất lớn là trở thành một nhà tâm lý học nổi tiếng thế giới. Tôi lao vào học tập, nghiên cứu, viết lách không ngừng nghỉ. Tôi đặt mục tiêu phải có một căn nhà thật to, một chiếc xe hơi sang trọng, và một tài khoản ngân hàng kếch xù. Tôi nghĩ, đó mới là thành công.

Nhưng rồi cuộc đời dạy tôi những bài học khác. Tôi nhìn thấy những người bạn giàu có nhưng con cái hư hỏng, vợ chồng ly tán, sức khỏe suy kiệt. Tôi chứng kiến những đồng nghiệp tài giỏi nhưng phải làm việc đến kiệt sức vì áp lực tài chính, không có nổi một ngày nghỉ ngơi trọn vẹn bên gia đình.

Và rồi, ở cái tuổi xế chiều này, tôi nhận ra một điều giản dị: Hạnh phúc không nằm ở số tiền bạn kiếm được, mà nằm ở việc bạn có được tự do để sống cuộc đời mà mình mong muốn hay không. Tôi có những người con hiếu thảo, những đứa cháu ngoan ngoãn quấn quýt bên ông. Tôi có sức khỏe để mỗi sáng thức dậy cùng chúng. Tôi có một người vợ tần tảo bên tôi suốt mấy chục năm qua. Tôi có thể ngồi đây, viết những dòng tâm sự này mà không phải lo lắng về cơm áo gạo tiền. Đó, theo tôi, là sự giàu có đích thực.

Housel viết: "Mục đích của việc quản lý tài chính không phải là để trở nên giàu nhất trong nghĩa trang. Nó là để sống một cuộc đời tốt đẹp nhất có thể." [paraphrased from multiple sources]. Và tôi tin rằng, một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ chính là một công cụ tuyệt vời để bạn hiện thực hóa mục đích đó. Nó không hứa hẹn biến bạn thành tỷ phú, nhưng nó hứa hẹn sẽ ở bên bạn và gia đình trong những thời khắc khó khăn nhất, để bạn có thể yên tâm mà sống trọn vẹn từng phút giây hiện tại.

Điều này càng làm tôi thêm quý mến những hoạt động cộng đồng mà Dai-ichi Life Vietnam đã và đang làm. Họ không chỉ bán bảo hiểm, họ còn "gieo" những giá trị sống tích cực. Chương trình "Nước sạch cho trường học" đã mang lại nguồn nước sạch cho hơn 45.000 học sinh và giáo viên ở vùng sâu vùng xa . Họ đang trực tiếp góp phần vào sự phát triển bền vững của thế hệ tương lai, để những đứa trẻ ấy có một khởi đầu khỏe mạnh hơn, tươi sáng hơn. Đối với một nhà giáo như tôi, đó là một sự đầu tư vô giá, một "khoản lãi kép" cho xã hội mà không con số nào có thể đo đếm được.

Lời Kết: Một Cuộc Đời Tốt Đẹp Là Kết Quả Của Những Lựa Chọn Thông Minh

Các bạn trẻ thân mến,

Tôi không viết những dòng này để khuyên các bạn nên làm giàu bằng mọi giá. Tôi viết để chia sẻ một góc nhìn của một người đã sống gần hết một cuộc đời: Tiền bạc quan trọng, nhưng nó chỉ là phương tiện. Hạnh phúc, sự bình an, tình yêu thương và sự tự do mới là đích đến.

Cuốn sách "The Psychology of Money" của Morgan Housel là một tấm bản đồ tuyệt vời giúp bạn hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp giữa tâm lý và tài chính của chính mình. Nó dạy bạn về sự khiêm nhường, về tính kỷ luật, về lòng trắc ẩn và về sức mạnh của thời gian.

Và khi bạn đã hiểu rõ những điều đó, bạn sẽ thấy rằng việc lựa chọn một người bạn đồng hành cho hành trình tài chính dài hơi của mình là vô cùng quan trọng. Một người bạn thấu hiểu tâm lý con người, chia sẻ những giá trị nhân văn và có trách nhiệm với cộng đồng.

Với tôi, Dai-ichi Life Vietnam là một người bạn như thế. Họ đã chứng minh trong suốt 18 năm qua rằng, kinh doanh không chỉ là vì lợi nhuận, mà còn là vì con người, vì một xã hội tốt đẹp hơn. Từ những học sinh nghèo được nhận học bổng, những bệnh nhân nghèo được nhìn thấy ánh sáng, đến những cánh rừng được phủ xanh... tất cả đều là minh chứng cho triết lý "Nghĩ Về Con Người" mà họ theo đuổi.

Hãy học cách quản lý tiền bạc bằng cái đầu lạnh và một trái tim ấm. Hãy đầu tư cho tương lai bằng sự hiểu biết và lòng tin. Và hãy nhớ rằng, giá trị lớn nhất của cuộc đời không phải là thứ bạn có thể cầm nắm, mà là thứ bạn có thể cảm nhận: sự bình yên trong tâm hồn và tình yêu thương của gia đình.

Nếu các bạn có bất kỳ băn khoăn nào về hành trình vun đắp tương lai tài chính vững chắc cho gia đình, hay muốn tìm hiểu thêm về những giá trị nhân văn mà tôi vừa chia sẻ, đừng ngần ngại liên hệ để được tư vấn.

Số điện thoại tư vấn: 0932416712

Chúc các bạn luôn sáng suốt, hạnh phúc và giàu có theo cách của riêng mình.