Mua bảo hiểm rồi có được thay đổi người thụ hưởng không?
Mua bảo hiểm rồi có được thay đổi người thụ hưởng không?
Có.
Và đây là một quyền mà nhiều người tham gia bảo hiểm không để ý, cho đến khi hoàn cảnh gia đình thay đổi.
Ví dụ, năm 30 tuổi, anh A mua bảo hiểm và chỉ định:
- Vợ: 70%
- Con: 30%
Nhưng 5 năm sau, gia đình có thêm một em bé.
Hoặc hoàn cảnh hôn nhân thay đổi.
Hoặc anh A nhận ra tỷ lệ thụ hưởng trước đây không còn phù hợp.
Lúc này có thể đặt câu hỏi:
“Hợp đồng đã ký rồi thì người thụ hưởng có thay đổi được không?”
Câu trả lời là có, nhưng không phải cứ muốn đổi là tự ý đổi được.
Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 có quy định khá rõ về việc chỉ định và thay đổi người thụ hưởng.
Người thụ hưởng là ai?
Hiểu đơn giản:
Người thụ hưởng là người được chỉ định để nhận tiền bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng.
Ví dụ:
Anh chồng mua bảo hiểm cho chính mình.
Trong hợp đồng, anh chỉ định:
Vợ 60% – Con 40%.
Nếu xảy ra sự kiện bảo hiểm thuộc phạm vi chi trả, người thụ hưởng sẽ nhận quyền lợi theo tỷ lệ đã được xác định trong hợp đồng và phù hợp với điều khoản sản phẩm.
Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm, người thụ hưởng là tổ chức hoặc cá nhân được bên mua bảo hiểm hoặc người được bảo hiểm chỉ định để nhận tiền bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng.
Đã mua bảo hiểm rồi có được thay đổi không?
Có.
Khoản 3 Điều 41 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 quy định bên mua bảo hiểm có thể thay đổi người thụ hưởng.
Tuy nhiên, có những điều kiện cần lưu ý:
- Phải có sự đồng ý bằng văn bản của người được bảo hiểm trong trường hợp bên mua bảo hiểm và người được bảo hiểm không phải cùng một người.
- Bên mua bảo hiểm phải thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp bảo hiểm.
- Doanh nghiệp bảo hiểm phải xác nhận việc thay đổi tại hợp đồng hoặc văn bản khác đính kèm hợp đồng sau khi nhận được thông báo.
Nói đơn giản:
Không phải cứ gọi cho tư vấn viên và nói “đổi người thụ hưởng giúp tôi” là xong.
Việc thay đổi cần được thực hiện theo đúng thủ tục của doanh nghiệp bảo hiểm và quy định pháp luật.
Có thể thay đổi từ người này sang người khác không?
Có thể, nếu đáp ứng điều kiện và thủ tục theo quy định.
Ví dụ ban đầu:
Vợ 100%
Sau vài năm muốn thay thành:
Vợ 70% – con 30%.
Hoặc:
Con 1: 50% – Con 2: 50%.
Luật cũng cho phép trong trường hợp có nhiều người thụ hưởng, người có quyền chỉ định có thể xác định thứ tự hoặc tỷ lệ thụ hưởng.
Nếu không xác định tỷ lệ thì những người thụ hưởng được hưởng theo tỷ lệ bằng nhau.
Đây là một chi tiết rất đáng chú ý.
Bởi khi gia đình có nhiều con, việc ghi rõ tỷ lệ sẽ giúp hạn chế cách hiểu không thống nhất sau này.
Khi nào người ta thường thay đổi người thụ hưởng?
Không nhất thiết phải có một “biến cố lớn” mới cần kiểm tra.
Có những thay đổi rất đời thường.
1. Gia đình có thêm con
Ban đầu chỉ có một đứa trẻ nên cha mẹ chỉ định một người.
Vài năm sau có thêm con.
Lúc này nên xem lại tỷ lệ thụ hưởng có còn phù hợp không.
2. Thay đổi tình trạng hôn nhân
Khi hoàn cảnh gia đình thay đổi, danh sách người thụ hưởng cũng có thể cần được rà soát.
Đừng để một hợp đồng 15–20 năm nhưng thông tin bên trong lại dừng ở hoàn cảnh của… 10 năm trước.
3. Người thụ hưởng không còn phù hợp
Có thể người được chỉ định ban đầu không còn là người mà bên mua bảo hiểm mong muốn nhận quyền lợi.
Khi đó cần xem lại hợp đồng và thực hiện thủ tục thay đổi theo quy định.
4. Gia đình có thay đổi về trách nhiệm tài chính
Ví dụ trước đây vợ chồng chưa có con.
Sau đó:
- Có con nhỏ.
- Mua nhà.
- Có khoản vay.
- Một người nghỉ việc chăm con.
Lúc này nhu cầu bảo vệ của gia đình đã khác.
Không chỉ số tiền bảo hiểm cần được xem xét.
Người thụ hưởng và tỷ lệ thụ hưởng cũng đáng được kiểm tra.
Có thể chỉ định nhiều người thụ hưởng không?
Có.
Ví dụ:
Vợ: 50%
Con thứ nhất: 25%
Con thứ hai: 25%
Luật cho phép xác định thứ tự hoặc tỷ lệ thụ hưởng khi có nhiều người thụ hưởng. Nếu không xác định tỷ lệ thì những người thụ hưởng được hưởng theo tỷ lệ bằng nhau.
Điều này nghe đơn giản nhưng lại rất quan trọng.
Bởi vì:
“Có chỉ định người thụ hưởng” và “chỉ định rõ cách phân chia quyền lợi” là hai việc không hoàn toàn giống nhau.
Nhưng có một trường hợp đặc biệt cần chú ý
Nếu bên mua bảo hiểm không đồng thời là người được bảo hiểm, việc chỉ định hoặc thay đổi người thụ hưởng có thể cần sự đồng ý bằng văn bản của người được bảo hiểm theo quy định.
Ví dụ:
Người vợ là bên mua bảo hiểm.
Người chồng là người được bảo hiểm.
Trong trường hợp này, việc chỉ định người thụ hưởng không đơn giản chỉ là quyết định riêng của người vợ. Luật có quy định về sự đồng ý bằng văn bản của người được bảo hiểm.
Đây là lý do khi tư vấn bảo hiểm, không nên chỉ hỏi:
“Anh/chị muốn để ai là người thụ hưởng?”
Mà cần xác định rõ:
Ai là bên mua?
Ai là người được bảo hiểm?
Ai là người thụ hưởng?
Ba vị trí này có thể là ba người khác nhau.
Một điều nhiều người dễ hiểu nhầm: Người thụ hưởng không phải lúc nào cũng là “người được nhận tất cả tiền”
Ví dụ hợp đồng ghi:
Vợ 70%
Con 30%.
Nếu hợp đồng phát sinh quyền lợi thuộc phạm vi chi trả, thì việc phân chia sẽ căn cứ vào thỏa thuận và điều khoản hợp đồng.
Không nên hiểu:
“Tôi là vợ nên đương nhiên được nhận toàn bộ.”
Hoặc:
“Tôi là người thân nên chắc chắn được nhận.”
Không phải vậy.
Điều quan trọng là hợp đồng đang ghi nhận ai và tỷ lệ như thế nào.
Vậy có nên kiểm tra lại người thụ hưởng định kỳ không?
Có.
Đặc biệt nếu gia đình đã thay đổi so với thời điểm mua bảo hiểm.
Một hợp đồng có thể kéo dài hàng chục năm.
Trong khi cuộc sống của một gia đình trong 10 năm có thể thay đổi rất nhiều:
Năm 1: mới cưới.
Năm 3: có con.
Năm 6: có thêm con.
Năm 8: mua nhà.
Năm 12: con lớn.
Năm 15: thu nhập thay đổi.
Nếu hợp đồng vẫn giữ nguyên thông tin từ năm đầu tiên, có thể nó không còn phản ánh đúng nhu cầu hiện tại.
Đừng chỉ xem “hợp đồng còn hiệu lực hay không”
Khi rà soát hợp đồng bảo hiểm, nhiều người chỉ kiểm tra:
“Tôi còn đóng phí đầy đủ không?”
Nhưng một lần rà soát tốt nên xem ít nhất:
1. Hợp đồng còn hiệu lực không?
2. Số tiền bảo hiểm còn phù hợp không?
3. Quyền lợi bảo hiểm có còn phù hợp nhu cầu không?
4. Người thụ hưởng là ai?
5. Tỷ lệ thụ hưởng thế nào?
6. Thông tin cá nhân có thay đổi không?
7. Gia đình có thêm khoản nợ hoặc trách nhiệm tài chính mới không?
8. Thu nhập hiện tại có khác nhiều so với lúc tham gia không?
Đây chính là lý do một hợp đồng bảo hiểm không nên được mua xong rồi cất vào tủ 20 năm.
Một ví dụ rất dễ hình dung
Chị Lan mua bảo hiểm năm 30 tuổi.
Khi đó chị chưa có con.
Chị chỉ định:
Mẹ là người thụ hưởng 100%.
Năm 35 tuổi, chị có hai con.
Hiện tại, mục tiêu lớn nhất của chị là đảm bảo tài chính cho gia đình và các con nếu mình gặp rủi ro.
Nhưng người thụ hưởng trong hợp đồng vẫn là:
Mẹ 100%.
Điều đó có nghĩa là nhu cầu hiện tại của chị và thông tin trong hợp đồng có thể không còn giống nhau.
Không thể tự kết luận rằng phải thay đổi như thế nào, bởi còn phụ thuộc vào hoàn cảnh và mục tiêu của chị.
Nhưng chắc chắn đây là lúc nên:
Mở hợp đồng ra và kiểm tra lại.
Vậy bao lâu nên kiểm tra người thụ hưởng?
Không có nghĩa là mỗi năm nhất định phải thay đổi.
Kiểm tra khác với thay đổi.
Bạn có thể rà soát khi:
- Kết hôn.
- Có thêm con.
- Ly hôn hoặc thay đổi tình trạng gia đình.
- Người thụ hưởng qua đời.
- Có thay đổi lớn về tài chính.
- Có khoản vay lớn.
- Thu nhập thay đổi đáng kể.
- Mục tiêu bảo vệ gia đình thay đổi.
Nếu không có thay đổi gì thì có thể giữ nguyên.
Điều quan trọng là:
Biết mình đang chỉ định ai và vì sao mình chỉ định người đó.
Bảo hiểm không chỉ là chuyện “mua bao nhiêu”
Đây là một góc nhìn mình nghĩ rất đáng để cha mẹ có gia đình lưu ý.
Khi nói về bảo hiểm, mọi người thường hỏi:
“Một tháng đóng bao nhiêu?”
“Được bao nhiêu tiền?”
“Sau bao lâu lấy lại tiền?”
Nhưng đôi khi những câu hỏi quan trọng hơn lại là:
“Nếu có chuyện xảy ra, tiền sẽ đi về đâu?”
“Người nhận có đúng là người mình muốn bảo vệ không?”
“Tỷ lệ phân chia có còn phù hợp với gia đình hiện tại không?”
Bởi một hợp đồng có thể có mức bảo vệ rất lớn.
Nhưng nếu thông tin về người thụ hưởng không được rà soát khi hoàn cảnh gia đình thay đổi, thì kế hoạch bảo vệ cũng chưa chắc đã hoàn chỉnh.
Một lưu ý quan trọng về pháp luật và hợp đồng
Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 quy định quyền thay đổi người thụ hưởng, nhưng thủ tục thực tế có thể khác nhau tùy doanh nghiệp bảo hiểm và loại hợp đồng.
Ngoài ra, hợp đồng bảo hiểm đã giao kết trước thời điểm Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 có hiệu lực có thể tiếp tục được thực hiện theo pháp luật tại thời điểm giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác phù hợp quy định chuyển tiếp.
Vì vậy, trước khi thay đổi, tốt nhất là:
Kiểm tra hợp đồng → kiểm tra quy tắc/điều khoản → liên hệ doanh nghiệp bảo hiểm → thực hiện đúng mẫu và thủ tục.
Đừng chỉ dựa vào một lời tư vấn miệng.
Kết luận: Hợp đồng bảo hiểm cũng cần “lớn lên” cùng gia đình
Mua bảo hiểm rồi có được thay đổi người thụ hưởng không?
Có.
Pháp luật hiện hành cho phép bên mua bảo hiểm thay đổi người thụ hưởng theo điều kiện và thủ tục quy định.
Nhưng điều quan trọng hơn không phải là:
“Có được đổi hay không?”
Mà là:
“Người mình đang chỉ định có còn đúng với mục tiêu bảo vệ gia đình hiện tại không?”
Bởi cuộc sống thay đổi.
Gia đình thay đổi.
Con cái lớn lên.
Thu nhập thay đổi.
Trách nhiệm tài chính thay đổi.
Và đôi khi, một hợp đồng được mua cách đây 10 năm cũng cần được nhìn lại bằng hoàn cảnh của ngày hôm nay.
Bảo hiểm không phải thứ mua xong rồi quên.
Nó nên được rà soát khi cuộc sống của mình thay đổi.
Nguồn pháp luật chính thống
Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 – Điều 41: Chỉ định, thay đổi người thụ hưởng. Luật quy định bên mua bảo hiểm có thể thay đổi người thụ hưởng, đồng thời quy định về sự đồng ý của người được bảo hiểm và việc thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp bảo hiểm.
Xem toàn văn Luật Kinh doanh bảo hiểm trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
CLICK LIÊN HỆ HOẶC GỌI NGAY HOTLINE
