Quyền lợi bảo hiểm đảm bảo và không đảm bảo: Đừng nhầm 2 khái niệm này
Quyền lợi bảo hiểm đảm bảo và không đảm bảo khác nhau thế nào?
Có một câu hỏi rất nhiều người nên hỏi trước khi ký hợp đồng bảo hiểm, nhưng thực tế lại thường bị bỏ qua:
“Trong bảng minh họa này, khoản nào là chắc chắn và khoản nào chỉ là minh họa?”
Bởi khi nhìn vào một bảng minh họa, chúng ta thường thấy rất nhiều con số:
- Số tiền bảo hiểm.
- Giá trị tài khoản.
- Giá trị hoàn lại.
- Khoản thưởng.
- Quyền lợi đáo hạn.
- Tổng giá trị dự kiến nhận được...
Nhìn con số nào cũng rõ ràng, cụ thể.
Nhưng không phải con số nào cũng có mức độ chắc chắn giống nhau.
Có khoản được xác định theo hợp đồng.
Có khoản phụ thuộc vào những điều kiện hoặc kết quả thực tế trong tương lai.
Nếu không phân biệt được hai nhóm này, người mua rất dễ có suy nghĩ:
“Bảng minh họa ghi tôi nhận được 1,5 tỷ thì 20 năm nữa tôi chắc chắn có 1,5 tỷ.”
Và đây chính là điều cần làm rõ.
1. Hiểu đơn giản: “đảm bảo” và “không đảm bảo” là gì?
Có thể hiểu rất đơn giản:
Quyền lợi đảm bảo
Là những quyền lợi được xác định và cam kết theo hợp đồng bảo hiểm, với điều kiện hợp đồng được duy trì và các điều kiện chi trả tương ứng được đáp ứng.
Nói cách khác:
Đây là phần mà bạn có cơ sở hợp đồng để biết mình được hưởng quyền lợi gì.
Quyền lợi không đảm bảo
Là những quyền lợi không được cam kết chắc chắn về giá trị cuối cùng, mà có thể phụ thuộc vào các yếu tố thực tế như kết quả đầu tư, tình hình hoạt động của quỹ, mức lãi suất được áp dụng hoặc các điều kiện khác tùy từng sản phẩm.
Vì vậy:
“Không đảm bảo” không có nghĩa là “không được nhận”.
Nó có nghĩa là không thể mặc định rằng giá trị được minh họa hôm nay chính xác là giá trị bạn sẽ nhận trong tương lai.
Đây là điểm rất quan trọng.
Theo Thông tư 67/2023/TT-BTC, quyền lợi bảo hiểm có đảm bảo và quyền lợi không đảm bảo, nếu có, phải được thể hiện rõ trong hợp đồng bảo hiểm.
2. Hãy tưởng tượng bạn mua một chiếc bánh
Nghe có vẻ chẳng liên quan đến bảo hiểm, nhưng ví dụ này khá dễ hiểu.
Bạn đặt một chiếc bánh sinh nhật.
Tiệm cam kết:
Bánh 2kg, vị chocolate, giao đúng ngày.
Đây là những thứ bạn có thể kiểm tra dựa trên đơn đặt hàng.
Nhưng nếu người bán nói:
“Chúng tôi sẽ cố gắng trang trí thật đẹp, có thể thêm một số chi tiết tùy theo nguyên liệu và điều kiện thực tế.”
Thì phần trang trí đó không có cùng mức độ cam kết với trọng lượng và loại bánh.
Bảo hiểm cũng tương tự.
Có những quyền lợi được xác định rõ trong hợp đồng.
Có những giá trị được tính toán dựa trên các giả định.
Đừng gom tất cả chúng thành một con số duy nhất trong đầu.
3. Ví dụ: Một bảng minh họa có thể khiến bạn hiểu nhầm như thế nào?
Giả sử chị Lan tham gia một hợp đồng bảo hiểm.
Mỗi năm chị đóng:
50 triệu đồng.
Trong bảng minh họa, chị thấy sau 20 năm:
Giá trị dự kiến: 1,6 tỷ đồng.
Chị nghĩ:
“Tôi đóng 1 tỷ, sau 20 năm nhận 1,6 tỷ.”
Nhưng khi đọc kỹ hơn, 1,6 tỷ có thể bao gồm những giá trị được tính dựa trên mức lãi suất hoặc kết quả đầu tư minh họa.
Lúc này, câu hỏi đúng phải là:
“1,6 tỷ này gồm những khoản nào?”
Và:
“Khoản nào được đảm bảo theo hợp đồng?”
Nếu một phần giá trị phụ thuộc vào kết quả đầu tư hoặc giả định lãi suất, thì không nên coi toàn bộ 1,6 tỷ là số tiền chắc chắn.
4. Vì sao quyền lợi không đảm bảo lại tồn tại?
Bởi một số sản phẩm bảo hiểm có thành phần liên quan đến đầu tư hoặc các khoản lợi ích phụ thuộc vào kết quả kinh doanh, kết quả đầu tư hoặc các yếu tố khác.
Ví dụ dễ hiểu nhất là:
Bạn có một khoản tiền được đầu tư vào một quỹ.
Nếu quỹ hoạt động tốt, giá trị có thể tăng.
Nếu kết quả thấp hơn kỳ vọng, giá trị có thể thấp hơn mức minh họa ban đầu.
Không ai có thể lấy một con số giả định hôm nay và biến nó thành kết quả chắc chắn của 20 năm sau.
Đặc biệt với sản phẩm liên kết đơn vị, giá trị tài khoản gắn với giá trị của các đơn vị quỹ và kết quả đầu tư có thể biến động.
Vì vậy, đừng nhìn một con số minh họa rồi mặc định đó là tiền chắc chắn nhận được.
5. Quyền lợi đảm bảo có phải lúc nào cũng là “tiền mặt nhận được” không?
Không nhất thiết.
Đây cũng là một hiểu lầm cần tránh.
Một quyền lợi được đảm bảo phải được hiểu đúng theo tên quyền lợi, điều kiện và thời điểm chi trả trong hợp đồng.
Ví dụ:
- Quyền lợi tử vong.
- Quyền lợi thương tật toàn bộ và vĩnh viễn.
- Quyền lợi đáo hạn.
- Một khoản tiền đảm bảo tại thời điểm nhất định.
Tùy từng sản phẩm mà cấu trúc quyền lợi hoàn toàn khác nhau.
Có sản phẩm có quyền lợi đáo hạn.
Có sản phẩm không thiết kế theo hướng đó.
Có sản phẩm có giá trị tài khoản.
Có sản phẩm có giá trị hoàn lại.
Vì vậy, không thể chỉ nhìn thấy chữ “đảm bảo” rồi kết luận rằng cứ đến một thời điểm nào đó là chắc chắn nhận một khoản tiền.
Phải xem hợp đồng cụ thể quy định điều gì và điều kiện nào phải được đáp ứng.
6. Quyền lợi không đảm bảo có nghĩa là “công ty thích trả bao nhiêu thì trả”?
Không.
Đây là một cách hiểu cũng không chính xác.
“Không đảm bảo” không có nghĩa doanh nghiệp bảo hiểm được tùy ý muốn trả bao nhiêu thì trả.
Nó có nghĩa là giá trị đó không được cam kết cố định từ đầu theo cùng cách với phần quyền lợi đảm bảo.
Cách xác định vẫn phải dựa trên cơ chế và điều khoản của sản phẩm.
Ví dụ:
Nếu một khoản thưởng được xác định theo công thức hoặc chính sách được quy định trong hợp đồng, thì việc xác định khoản đó vẫn phải tuân theo cơ chế của hợp đồng.
Nhưng nếu hôm nay bảng minh họa giả định một mức tăng trưởng nhất định, bạn không nên hiểu rằng mức tăng trưởng đó chắc chắn xảy ra trong 10, 20 hoặc 30 năm tới.
7. Đây là lý do bảng minh họa có thể có những con số rất đẹp
Giả sử bạn nhìn thấy:
| Thời điểm | Giá trị minh họa |
|---|---|
| Năm 5 | 300 triệu |
| Năm 10 | 600 triệu |
| Năm 15 | 1 tỷ |
| Năm 20 | 1,6 tỷ |
Nhìn rất hấp dẫn.
Nhưng trước khi nghĩ:
“Tôi sẽ có 1,6 tỷ.”
hãy hỏi:
1,6 tỷ là quyền lợi đảm bảo hay tổng giá trị minh họa?
Nếu là tổng giá trị minh họa thì:
Phần nào đảm bảo?
Phần nào không đảm bảo?
Đây mới là thông tin quan trọng.
Thông tư 67/2023/TT-BTC yêu cầu quyền lợi bảo hiểm đảm bảo và không đảm bảo phải được thể hiện rõ trong hợp đồng.
8. Một cách đọc bảng minh họa rất đơn giản
Khi được đưa một bảng minh họa, đừng đọc từ trên xuống dưới như đọc một bài văn.
Hãy tìm 4 nhóm thông tin trước.
Nhóm 1: Tôi đóng bao nhiêu?
Ví dụ:
50 triệu/năm × 20 năm = 1 tỷ đồng.
Nhóm 2: Tôi được bảo vệ bao nhiêu?
Ví dụ:
Số tiền bảo hiểm là bao nhiêu?
Và quyền lợi đó được chi trả trong trường hợp nào?
Nhóm 3: Tôi được đảm bảo những gì?
Đây là phần rất quan trọng.
Nhóm 4: Những khoản nào đang được minh họa?
Đây là phần rất dễ bị bỏ qua.
Nếu thấy các từ như:
- Dự kiến.
- Minh họa.
- Không đảm bảo.
- Giả định.
- Phụ thuộc kết quả đầu tư.
thì cần đọc kỹ phần giải thích đi kèm.
9. Đừng nhầm “quyền lợi bảo hiểm” với “giá trị tài khoản”
Hai khái niệm này cũng thường bị trộn lẫn.
Ví dụ:
Một người có hợp đồng với:
Số tiền bảo hiểm: 2 tỷ đồng
và
Giá trị tài khoản: 500 triệu đồng.
Hai con số này không có nghĩa:
“Tôi chắc chắn có 2,5 tỷ.”
Bởi chúng đại diện cho những khái niệm khác nhau và cách chi trả phụ thuộc vào cấu trúc sản phẩm, sự kiện bảo hiểm và điều khoản hợp đồng.
Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định hợp đồng phải thể hiện các nội dung như đối tượng bảo hiểm, số tiền bảo hiểm, phạm vi bảo hiểm, điều kiện, điều khoản, loại trừ, thời hạn và phương thức trả tiền bảo hiểm.
Vì vậy, không nên cộng tất cả các con số nhìn thấy trên bảng minh họa lại với nhau.
10. Một ví dụ đời thường: Quỹ tiết kiệm của gia đình
Hãy tưởng tượng gia đình bạn đặt mục tiêu:
“10 năm nữa chúng ta sẽ có 1 tỷ đồng.”
Bạn tính toán dựa trên:
- Mỗi tháng tiết kiệm 5 triệu.
- Khoản tiền hiện có.
- Lãi suất dự kiến.
Nếu mọi thứ diễn ra đúng như giả định, bạn có thể đạt 1 tỷ.
Nhưng nếu lãi suất thấp hơn, thu nhập thay đổi hoặc có những khoản phải rút ra giữa chừng thì kết quả sẽ khác.
Bạn sẽ không nói:
“1 tỷ là khoản tiền ngân hàng đã cam kết chắc chắn cho tôi.”
Bởi đó là mục tiêu dự kiến dựa trên các giả định.
Một số con số trong bảng minh họa bảo hiểm cũng cần được nhìn theo cách tương tự.
11. Điều đáng lo không phải là quyền lợi không đảm bảo
Thực ra, quyền lợi không đảm bảo không phải là điều xấu.
Điều đáng lo là:
Người mua không biết khoản nào là không đảm bảo.
Một sản phẩm có quyền lợi không đảm bảo không có nghĩa sản phẩm đó không tốt.
Nó chỉ có nghĩa bạn cần hiểu:
Mình đang kỳ vọng điều gì?
Điều gì được cam kết?
Điều gì phụ thuộc vào diễn biến thực tế?
Nếu hiểu rõ ngay từ đầu, bạn sẽ biết mình đang mua sản phẩm vì mục tiêu gì.
12. Khi nào người mua dễ bị nhầm nhất?
Có 3 thời điểm.
Thứ nhất: Khi nhìn vào con số cuối cùng
Ví dụ:
“20 năm nhận 2 tỷ.”
Người mua thường nhớ 2 tỷ, nhưng quên mất chữ “minh họa” hoặc các giả định phía trước.
Thứ hai: Khi nghe tư vấn bằng lời nói
Ví dụ:
“Sau này anh/chị sẽ có khoảng 2 tỷ.”
Từ “khoảng” trong giao tiếp đôi khi bị người nghe ghi nhớ thành:
“Tôi sẽ nhận 2 tỷ.”
Thứ ba: Khi chỉ so sánh bảng nào có số tiền cuối cùng cao hơn
Bảng A:
2 tỷ.
Bảng B:
1,7 tỷ.
Rất dễ nghĩ A tốt hơn.
Nhưng một hợp đồng không thể đánh giá chỉ bằng một con số cuối bảng.
13. Một hợp đồng tốt không nhất thiết là hợp đồng có con số minh họa cao nhất
Hãy thử đặt hai hợp đồng cạnh nhau.
Hợp đồng A
- Phí: 50 triệu/năm.
- Quyền lợi bảo vệ: 2 tỷ.
- Giá trị minh họa dài hạn: 1,8 tỷ.
Hợp đồng B
- Phí: 50 triệu/năm.
- Quyền lợi bảo vệ: 1 tỷ.
- Giá trị minh họa dài hạn: 2,2 tỷ.
Bạn sẽ chọn cái nào?
Nếu chỉ nhìn:
2,2 tỷ > 1,8 tỷ
thì B có vẻ hấp dẫn hơn.
Nhưng nếu mục tiêu chính của gia đình là bảo vệ người trụ cột thì:
Quyền lợi bảo vệ 1 tỷ có đủ không?
Có thể câu trả lời là không.
Đó là lý do:
Bảo hiểm không nên được lựa chọn chỉ bằng con số nhận về cuối cùng.
14. Vậy người mua nên hỏi tư vấn viên những gì?
Nếu bạn đang có một bảng minh họa trước mặt, hãy thử hỏi 7 câu này:
1.
Khoản nào trong bảng này là quyền lợi đảm bảo?
2.
Khoản nào là quyền lợi không đảm bảo?
3.
Các khoản không đảm bảo được tính dựa trên giả định nào?
4.
Nếu kết quả thực tế thấp hơn giả định thì chuyện gì xảy ra?
5.
Tôi phải đóng tổng cộng bao nhiêu tiền trong toàn bộ thời gian dự kiến?
6.
Nếu tôi dừng hợp đồng ở năm thứ 3, 5, 10 thì giá trị hoàn lại là bao nhiêu?
7.
Nếu tôi chỉ quan tâm đến bảo vệ gia đình, quyền lợi bảo vệ thực sự nằm ở đâu trong bảng này?
Nếu người mua hiểu được 7 câu hỏi này, việc đọc bảng minh họa sẽ sáng rõ hơn rất nhiều.
15. Pháp luật cũng yêu cầu phải thể hiện rõ quyền lợi đảm bảo và không đảm bảo
Đây không chỉ là vấn đề “nên hiểu cho biết”.
Theo Điều 11 Thông tư 67/2023/TT-BTC, quyền lợi bảo hiểm, phạm vi bảo hiểm và các điều khoản loại trừ phải được thể hiện rõ trong quy tắc, điều kiện, điều khoản bảo hiểm.
Đặc biệt, quyền lợi bảo hiểm có đảm bảo và các quyền lợi không đảm bảo, nếu có, phải được thể hiện rõ trong hợp đồng bảo hiểm.
Đối với nghiệp vụ bảo hiểm liên kết đầu tư và bảo hiểm hưu trí, quy định cũng yêu cầu thể hiện rõ quyền lợi bảo hiểm rủi ro, cách xác định quyền lợi đầu tư và mức lãi suất cam kết tối thiểu đối với sản phẩm có quy định về mức này.
Điều đó cho thấy một nguyên tắc rất quan trọng:
Người mua không nên chỉ nghe tư vấn. Hãy nhìn vào tài liệu và hợp đồng.
16. Hợp đồng mới là nơi cần kiểm tra cuối cùng
Một bảng minh họa rất quan trọng.
Nhưng khi đưa ra quyết định, người mua vẫn cần đọc:
- Quy tắc bảo hiểm.
- Điều khoản sản phẩm.
- Hợp đồng.
- Các quyền lợi.
- Điều kiện chi trả.
- Điều khoản loại trừ.
- Các khoản phí.
- Quy định về giá trị hoàn lại.
- Các điều kiện duy trì hiệu lực hợp đồng.
Luật Kinh doanh bảo hiểm cũng quy định doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ giải thích cho bên mua bảo hiểm về điều kiện, điều khoản bảo hiểm và quyền, nghĩa vụ của bên mua.
Và nếu hợp đồng có điều khoản không rõ ràng dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau, Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định nguyên tắc giải thích theo hướng có lợi cho bên mua bảo hiểm trong trường hợp luật định.
17. Đừng chỉ hỏi “có được bao nhiêu tiền?”
Đây có lẽ là điều quan trọng nhất của cả bài.
Khi mua bảo hiểm, chúng ta thường hỏi:
“Sau 20 năm tôi nhận được bao nhiêu?”
Nhưng câu hỏi đó chưa đủ.
Hãy hỏi thêm:
“Nếu mọi thứ diễn ra không như minh họa thì sao?”
Và:
“Nếu rủi ro xảy ra ngay ngày mai thì gia đình tôi được bảo vệ như thế nào?”
Bởi bảo hiểm nhân thọ không chỉ là câu chuyện của 20 năm sau.
Nó còn là câu chuyện của:
ngày hôm nay → năm thứ 1 → năm thứ 5 → năm thứ 10 → năm thứ 20.
Mục tiêu quan trọng nhất của một kế hoạch bảo hiểm không nên chỉ là tạo ra một con số đẹp ở cuối bảng.
Mà là giúp gia đình có một lớp bảo vệ phù hợp trong suốt hành trình đó, theo đúng những gì hợp đồng quy định.
18. Vậy có thể nhớ bằng một công thức rất đơn giản
Nếu phải giải thích cho một người chưa từng mua bảo hiểm, tôi sẽ nói:
Quyền lợi đảm bảo = thứ hợp đồng cam kết theo điều kiện quy định.
Quyền lợi không đảm bảo = giá trị có thể thay đổi theo cơ chế và kết quả thực tế, không nên xem là con số chắc chắn.
Và:
Bảng minh họa = công cụ để hình dung, không phải lời hứa rằng mọi con số cuối cùng sẽ xảy ra đúng như vậy.
Chỉ cần nhớ 3 câu này, bạn đã tránh được một trong những hiểu lầm phổ biến nhất khi đọc bảng minh họa bảo hiểm.
Một góc nhìn thực tế
Tôi nghĩ một người mua bảo hiểm thông minh không phải là người tìm được bảng minh họa có con số cao nhất.
Mà là người nhìn vào bảng và biết hỏi:
“Con số này từ đâu ra?”
“Nó có được đảm bảo không?”
“Nếu thực tế thấp hơn minh họa thì sao?”
“Và quan trọng nhất, gia đình tôi thực sự được bảo vệ điều gì?”
Bảo hiểm là một cam kết dài hạn.
Vì vậy, hiểu rõ trước khi ký quan trọng hơn rất nhiều so với việc nghe một con số đẹp.
Nếu một bảng minh họa khiến bạn cảm thấy rất hấp dẫn nhưng bạn không biết khoản nào đảm bảo, khoản nào không đảm bảo, thì có lẽ chưa phải lúc ký — mà là lúc đặt thêm câu hỏi.
Nguồn pháp luật chính thống
1. Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15
Luật được Quốc hội ban hành ngày 16/06/2022 và có hiệu lực từ 01/01/2023. Đây là văn bản pháp luật nền tảng điều chỉnh hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam.
Xem Luật Kinh doanh bảo hiểm trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ
2. Văn bản hợp nhất 31/VBHN-VPQH năm 2026
Đây là văn bản hợp nhất Luật Kinh doanh bảo hiểm, được Văn phòng Quốc hội ban hành ngày 13/03/2026.
Xem Văn bản hợp nhất Luật Kinh doanh bảo hiểm
3. Thông tư 67/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính
Điều 11 quy định quyền lợi bảo hiểm có đảm bảo và quyền lợi không đảm bảo, nếu có, phải được thể hiện rõ trong hợp đồng bảo hiểm.
CLICK LIÊN HỆ HOẶC GỌI NGAY HOTLINE
