Nên tiết kiệm cho con trước hay bảo vệ thu nhập của cha mẹ trước?

 2

Nên tiết kiệm cho con trước hay bảo vệ thu nhập của cha mẹ trước?

Nhiều cha mẹ có con nhỏ thường bắt đầu rất sớm bằng một mục tiêu nghe cực kỳ đúng:

“Mỗi tháng phải để dành một khoản cho con.”

Người thì mở tài khoản tiết kiệm cho con.
Người mua một sản phẩm tích lũy dài hạn.
Người lập quỹ giáo dục để 15–20 năm nữa có tiền cho con học đại học.

Đó đều là những việc tốt.

Nhưng có một câu hỏi ít được đặt ra hơn:

Nếu người đang kiếm tiền để nuôi con không còn khả năng kiếm tiền, thì khoản tiết kiệm cho con sẽ được duy trì bằng gì?

Đây mới là điểm khiến bài toán tài chính gia đình trở nên thú vị.

Tiết kiệm cho con là xây một khoản tiền cho tương lai.

Bảo vệ thu nhập của cha mẹ là bảo vệ nguồn lực đang tạo ra tương lai đó.

Vì vậy, nếu buộc phải chọn thứ tự ưu tiên, với đa số gia đình có con nhỏ, câu trả lời hợp lý thường là:

Bảo vệ nền tảng tài chính của cha mẹ trước, sau đó mới tăng tốc tích lũy cho con.

Không phải vì tương lai của con không quan trọng.

Mà chính vì tương lai của con quá quan trọng nên cha mẹ cần bảo vệ “cỗ máy tạo ra tương lai” trước.


1. Tiền tiết kiệm cho con đến từ đâu?

Hãy thử nhìn một cách đơn giản.

Mỗi tháng gia đình có:

100 triệu đồng thu nhập.

Trong đó:

  • 50 triệu dùng cho cuộc sống.
  • 10 triệu tiết kiệm cho con.
  • 10 triệu trả nợ.
  • 10 triệu dành cho các mục tiêu khác.
  • Phần còn lại cho dự phòng, đầu tư hoặc chi phí phát sinh.

Vậy 10 triệu dành cho con thực chất đến từ đâu?

Từ:

Thu nhập của cha mẹ.

Nếu nguồn thu nhập đó bị ảnh hưởng, khoản tiết kiệm cho con cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng theo.

Đó là lý do không nên chỉ nhìn vào:

“Mỗi tháng tôi đang dành được bao nhiêu tiền cho con?”

Mà cần nhìn thêm:

“Nguồn tiền này có bền vững không?”


2. Một ví dụ rất đời thường

Gia đình anh Minh có hai con nhỏ.

Thu nhập:

  • Chồng: 60 triệu/tháng.
  • Vợ: 30 triệu/tháng.
  • Tổng: 90 triệu/tháng.

Mỗi tháng hai vợ chồng dành:

10 triệu cho quỹ giáo dục của con.

Mục tiêu sau 15 năm có một khoản tiền đủ lớn để con học đại học.

Nghe rất ổn.

Nhưng giả sử người chồng là nguồn thu nhập chính và bất ngờ không thể làm việc trong 12 tháng.

Gia đình mất:

60 triệu × 12 = 720 triệu đồng thu nhập tiềm năng.

Trong khi đó, khoản tiết kiệm cho con đáng lẽ chỉ là:

10 triệu × 12 = 120 triệu đồng.

Vấn đề lúc này không còn là:

“Có tiếp tục gửi 10 triệu mỗi tháng cho con được không?”

Mà là:

“Gia đình có đủ tiền để duy trì cuộc sống bình thường hay không?”

Học phí của con vẫn phải đóng.

Tiền ăn vẫn phải trả.

Tiền nhà vẫn phải trả.

Khoản vay vẫn phải trả.

Và khoản tiết kiệm cho con có thể buộc phải dừng lại.

Đó là lý do bảo vệ thu nhập của cha mẹ là phần nền của kế hoạch giáo dục cho con.


3. Có một thứ còn quan trọng hơn quỹ giáo dục: khả năng tạo thu nhập

Một người có thu nhập 50 triệu/tháng.

Nếu còn 20 năm làm việc:

50 triệu × 12 × 20 = 12 tỷ đồng.

Đây chỉ là phép tính minh họa, chưa tính tăng giảm thu nhập, lạm phát, thuế hay thay đổi nghề nghiệp.

Nhưng nó cho thấy một điều:

Khả năng tạo thu nhập của cha mẹ chính là một tài sản rất lớn của gia đình.

Và tài sản này đặc biệt ở chỗ:

Không nằm trong sổ tiết kiệm.

Không có giấy chứng nhận.

Không thể đem cất vào két.

Nó nằm ở:

  • Sức khỏe.
  • Khả năng lao động.
  • Kinh nghiệm.
  • Nghề nghiệp.
  • Công việc.
  • Khả năng tạo ra thu nhập mỗi tháng.

Nếu tài sản này gặp vấn đề, toàn bộ kế hoạch tài chính gia đình có thể bị ảnh hưởng.


4. Vì vậy, đừng chỉ hỏi “tiết kiệm cho con bao nhiêu?”

Hãy hỏi thêm 4 câu:

Nếu tôi mất việc 6 tháng thì sao?

Gia đình có đủ tiền sống không?

Nếu tôi không thể làm việc 2 năm thì sao?

Các khoản chi nào sẽ bị ảnh hưởng?

Nếu tôi mắc bệnh nghiêm trọng thì sao?

Ai sẽ chăm sóc con và ai trả các khoản chi phí?

Nếu tôi qua đời sớm thì sao?

Con có còn được học hành và sống trong điều kiện tương đối ổn định không?

Nếu chưa trả lời được những câu này, có thể quỹ tiết kiệm cho con chưa phải là ưu tiên số một.


5. “Bảo vệ thu nhập” không có nghĩa là phải mua bảo hiểm ngay

Đây là điểm mình muốn nói rất rõ.

Bảo vệ thu nhập không đồng nghĩa với việc cứ phải mua bảo hiểm thật nhiều.

Có nhiều lớp bảo vệ khác nhau.

Lớp đầu tiên: Quỹ dự phòng

Nếu mất việc trong vài tháng, gia đình có tiền để duy trì cuộc sống.

Ví dụ:

Chi phí thiết yếu:

40 triệu/tháng.

Gia đình có quỹ dự phòng 6 tháng:

40 × 6 = 240 triệu đồng.

Khoản tiền này giúp gia đình có thời gian xoay xở khi thu nhập bị gián đoạn ngắn hạn.


Lớp thứ hai: Nâng cao khả năng tạo thu nhập

Đôi khi cách bảo vệ thu nhập tốt nhất chính là:

  • Có kỹ năng tốt hơn.
  • Có nghề nghiệp ổn định hơn.
  • Có thêm nguồn thu nhập.
  • Không phụ thuộc hoàn toàn vào một khách hàng hoặc một công việc.
  • Duy trì sức khỏe và khả năng làm việc.

Đây là lớp bảo vệ mà không sản phẩm tài chính nào thay thế hoàn toàn được.


Lớp thứ ba: Bảo hiểm

Khi rủi ro có thể tạo ra một khoản thiệt hại quá lớn so với khả năng tự chịu đựng, gia đình có thể cân nhắc chuyển giao một phần rủi ro thông qua bảo hiểm.

Ví dụ:

Một người đang tạo ra 60 triệu đồng/tháng cho gia đình.

Nếu xảy ra một sự kiện nghiêm trọng khiến người đó mất khả năng tạo thu nhập, số tiền gia đình mất đi có thể rất lớn.

Bảo hiểm nhân thọ, tùy sản phẩm và điều kiện hợp đồng, có thể giúp tạo ra một khoản tài chính khi xảy ra sự kiện được bảo hiểm.

Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng; vì vậy quyền lợi thực tế phải được xem theo hợp đồng, quy tắc và điều khoản cụ thể, không thể hiểu rằng cứ tham gia là mọi rủi ro đều được chi trả. Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 – Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật


6. Vậy có nên ngừng tiết kiệm cho con để mua bảo hiểm?

Không.

Đây không nên là bài toán:

“Tiết kiệm hay bảo hiểm?”

Mà là:

“Gia đình đã đủ nền tảng để vừa bảo vệ hiện tại, vừa xây tương lai chưa?”

Nếu mỗi tháng gia đình chỉ có 20 triệu dư ra, không nhất thiết phải dành hết cho một phía.

Có thể phân bổ:

  • Một phần cho quỹ dự phòng.
  • Một phần cho mục tiêu dài hạn của con.
  • Một phần cho bảo vệ rủi ro, nếu thực sự cần.
  • Phần còn lại tùy tình hình nợ và các mục tiêu khác.

Tỷ lệ bao nhiêu phụ thuộc vào:

  • Thu nhập.
  • Tuổi của cha mẹ.
  • Số con.
  • Khoản vay.
  • Tài sản hiện có.
  • Quỹ dự phòng.
  • Mức độ ổn định của nghề nghiệp.
  • Mục tiêu giáo dục.

Không có một tỷ lệ đúng cho tất cả.


7. Có một nguyên tắc rất đáng nhớ

Hãy thử hình dung tài chính gia đình như một ngôi nhà.

Móng nhà

Thu nhập + quỹ dự phòng + bảo vệ rủi ro

Tầng 1

Chi phí cuộc sống

Tầng 2

Trả nợ và các nghĩa vụ tài chính

Tầng 3

Tiết kiệm cho con

Tầng 4

Đầu tư và các mục tiêu dài hạn

Nếu móng chưa chắc mà đã cố xây tầng 3, 4 thật cao, chỉ cần một cú rung mạnh là cả hệ thống có thể gặp vấn đề.

Vì vậy:

Không phải tiết kiệm cho con không quan trọng.

Mà là:

Đừng xây tương lai của con trên một nền tài chính quá mong manh.


8. Một sai lầm phổ biến: cha mẹ tiết kiệm cho con nhưng không có quỹ dự phòng

Ví dụ:

Gia đình có:

300 triệu tiết kiệm.

Trong đó:

200 triệu là quỹ giáo dục của con.

100 triệu là tiền dự phòng.

Nghe có vẻ đã chuẩn bị khá tốt.

Nhưng nếu người trụ cột mất việc 8 tháng thì sao?

Gia đình có thể rất ngại sử dụng 200 triệu của con.

Kết quả:

→ Quỹ dự phòng nhanh chóng cạn.

→ Bắt đầu vay.

→ Nợ tăng.

→ Áp lực tài chính tăng.

→ Cuối cùng lại phải sử dụng khoản tiền dành cho con.

Điều này cho thấy:

Tiền dành cho con không nên được xem là lớp bảo vệ cuối cùng của gia đình.

Trước khi xây quỹ dài hạn, gia đình cần có một nền tảng đủ chắc.


9. Một sai lầm khác: quá tập trung vào “đích đến”

Cha mẹ thường đặt mục tiêu:

“15 năm nữa phải có 2 tỷ cho con.”

Nhưng quên mất con đường đi đến 2 tỷ đó.

Ví dụ:

Mỗi tháng tiết kiệm 8 triệu.

15 năm = 1.440 triệu đồng tiền đóng góp, chưa tính lãi hoặc lợi nhuận đầu tư.

Mục tiêu có thể đạt được.

Nhưng nếu năm thứ 5 cha mẹ gặp biến cố lớn thì sao?

Kế hoạch có thể dừng.

Vì vậy, một kế hoạch tốt cần có hai phần:

Phần A – Tích lũy

Mỗi tháng dành tiền cho mục tiêu của con.

Phần B – Bảo vệ kế hoạch

Nếu người đóng góp chính gặp rủi ro, gia đình vẫn có nguồn lực để không phải lập tức bỏ mục tiêu.

Đây mới là một kế hoạch hoàn chỉnh hơn.


10. Bảo hiểm bệnh hiểm nghèo cũng có thể liên quan đến bài toán này

Có một điểm nhiều cha mẹ chưa nghĩ tới.

Không phải chỉ có trường hợp qua đời mới khiến kế hoạch cho con bị ảnh hưởng.

Một người có thể:

  • Mắc bệnh nghiêm trọng.
  • Điều trị dài ngày.
  • Giảm khả năng làm việc.
  • Phải nghỉ việc.
  • Chuyển sang công việc có thu nhập thấp hơn.

Trong trường hợp đó:

Người đó vẫn còn sống.

Nhưng khả năng tạo thu nhập có thể giảm mạnh.

Đây là lý do một số gia đình cân nhắc thêm các quyền lợi bảo hiểm liên quan đến bệnh hiểm nghèo hoặc mất khả năng lao động, tùy nhu cầu và sản phẩm.

Nhưng cũng cần nhớ:

Không phải bệnh nào cũng thuộc phạm vi chi trả.

Điều kiện chi trả phải căn cứ vào định nghĩa bệnh, thời gian chờ, điều khoản loại trừ và các điều kiện cụ thể trong hợp đồng.


11. Nếu chỉ có một khoản tiền nhỏ mỗi tháng thì sao?

Đây mới là tình huống thực tế của rất nhiều gia đình.

Ví dụ mỗi tháng chỉ dư:

10 triệu đồng.

Đừng vội nghĩ:

“10 triệu thì chẳng làm được gì.”

Có thể bắt đầu bằng việc chia bài toán thành thứ tự ưu tiên.

Giai đoạn 1

Xây quỹ dự phòng cơ bản.

Giai đoạn 2

Đảm bảo những rủi ro lớn của người tạo thu nhập chính được xem xét.

Giai đoạn 3

Tăng dần khoản tích lũy cho mục tiêu của con.

Giai đoạn 4

Khi thu nhập tăng, tăng đồng thời:

mức bảo vệ + mức tích lũy.

Như vậy, kế hoạch sẽ đi cùng với khả năng tài chính thực tế thay vì cố ép mình phải đạt một con số quá lớn ngay từ đầu.


12. Một gia đình có hai nguồn thu nhập sẽ khác gia đình chỉ có một nguồn

Đây là lý do không thể áp dụng một công thức cho tất cả.

Gia đình A:

  • Chồng 50 triệu.
  • Vợ 50 triệu.
  • Có 500 triệu dự phòng.
  • Không có nợ lớn.

Nếu một người tạm thời không làm việc, người còn lại vẫn có thể duy trì phần lớn cuộc sống.

Gia đình B:

  • Chồng 80 triệu.
  • Vợ nghỉ việc chăm con.
  • Có khoản vay mua nhà 3 tỷ.
  • Tiền dự phòng chỉ 150 triệu.

Nếu người chồng gặp vấn đề về khả năng tạo thu nhập, rủi ro tài chính lớn hơn rất nhiều.

Cả hai gia đình đều có con.

Nhưng mức độ cần bảo vệ không giống nhau.

Đó là lý do khi nói về bảo hiểm hay kế hoạch tài chính, không nên chỉ hỏi:

“Gia đình có con chưa?”

Mà phải hỏi:

“Gia đình đang phụ thuộc vào nguồn thu nhập nào?”


13. Một công thức đơn giản để cha mẹ tự kiểm tra

Anh/chị có thể thử tính:

Bước 1

Tổng chi phí thiết yếu mỗi tháng:

…… triệu

Bước 2

Thu nhập của người trụ cột:

…… triệu

Bước 3

Nếu người trụ cột không thể làm việc trong 12 tháng:

Thu nhập có nguy cơ mất = Thu nhập tháng × 12

Bước 4

Trừ đi:

  • Quỹ dự phòng.
  • Thu nhập của người còn lại.
  • Các nguồn tài sản thanh khoản.
  • Những khoản hỗ trợ khác nếu có.

Bước 5

Khoảng thiếu còn lại là:

Khoảng trống tài chính mà gia đình cần cân nhắc phương án bảo vệ.

Sau khi biết khoảng trống này, cha mẹ mới nên quyết định:

Cần tiết kiệm thêm?

Cần tăng quỹ dự phòng?

Cần giảm nợ?

Hay cần chuyển giao một phần rủi ro bằng bảo hiểm?


14. Vậy thứ tự ưu tiên hợp lý là gì?

Với một gia đình trẻ có con nhỏ, có thể tham khảo thứ tự:

1. Đảm bảo cuộc sống cơ bản

Chi phí ăn ở, học hành, chăm sóc con.

2. Xây quỹ dự phòng

Đủ để xử lý những gián đoạn tài chính ngắn hạn.

3. Kiểm soát nợ

Đặc biệt là những khoản vay có chi phí cao hoặc vượt khả năng dòng tiền.

4. Bảo vệ khả năng tạo thu nhập

Xem xét các rủi ro có thể khiến người trụ cột không thể tiếp tục tạo thu nhập.

5. Tích lũy cho các mục tiêu dài hạn

Trong đó có:

  • Quỹ giáo dục.
  • Mua nhà.
  • Hưu trí.
  • Các mục tiêu khác của gia đình.

Thứ tự này không phải luật cứng.

Nhưng nó giúp cha mẹ tránh một lỗi:

Dồn quá nhiều tiền cho tương lai của con trong khi hiện tại của gia đình còn rất mong manh.


15. Một câu hỏi có thể thay đổi cách cha mẹ nhìn về tiền dành cho con

Thay vì hỏi:

“Mỗi tháng nên tiết kiệm bao nhiêu cho con?”

Hãy thử hỏi:

“Nếu tôi không thể kiếm tiền nữa, con tôi sẽ cần bao nhiêu tiền để tiếp tục cuộc sống như hiện tại?”

Câu hỏi này có thể khiến con số thay đổi rất nhiều.

Bởi lúc đó cha mẹ bắt đầu tính đến:

  • Chi phí sinh hoạt.
  • Học phí.
  • Khoản vay.
  • Chi phí y tế.
  • Người chăm sóc.
  • Thời gian mất thu nhập.

Và từ đó mới biết:

Mình cần bao nhiêu quỹ dự phòng.

Cần bảo vệ thu nhập ở mức nào.

Cần tích lũy cho con bao nhiêu.

Đó là cách lập kế hoạch dựa trên nhu cầu thực tế, thay vì dựa trên một con số nghe có vẻ đẹp.


Kết luận: Muốn lo cho tương lai của con, trước hết hãy bảo vệ người đang tạo ra tương lai đó

Tiết kiệm cho con là một việc rất đáng làm.

Nhưng nếu cha mẹ có con nhỏ mà chỉ tập trung vào:

“Mỗi tháng phải dành bao nhiêu cho con?”

thì vẫn chưa đủ.

Cần hỏi thêm:

“Nếu người tạo ra khoản tiền đó không còn khả năng làm việc thì sao?”

Bởi tương lai của con được xây bằng rất nhiều thứ:

Thu nhập của cha mẹ.

Sức khỏe của cha mẹ.

Khả năng làm việc của cha mẹ.

Tài sản gia đình.

Quỹ dự phòng.

Và những kế hoạch bảo vệ rủi ro phù hợp.

Vì vậy, nếu buộc phải chọn giữa:

Tiết kiệm cho con

bảo vệ thu nhập của cha mẹ

thì với nhiều gia đình có con nhỏ, bảo vệ nền tảng tài chính của cha mẹ nên được ưu tiên trước.

Không phải để bớt lo cho con.

Mà chính là:

Để những gì cha mẹ đang dành cho con hôm nay không trở thành một kế hoạch dang dở chỉ vì một biến cố ngày mai.

Và khi nền tảng đã đủ vững, hãy tiếp tục tiết kiệm cho con.

Bởi bảo vệ hiện tại và xây tương lai không phải hai việc đối lập.

Chúng bổ trợ cho nhau.


Nguồn tham khảo chính thống

  • Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 – quy định về hoạt động kinh doanh bảo hiểm và quyền, nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng. Quyền lợi bảo hiểm phải căn cứ vào hợp đồng, quy tắc và điều khoản sản phẩm cụ thể. Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật
  • Luật Bảo hiểm xã hội và các quy định liên quan là cơ sở để người lao động hiểu thêm về các chế độ bảo hiểm xã hội khi gặp những biến cố ảnh hưởng đến khả năng lao động. Cổng thông tin điện tử Bảo hiểm xã hội Việt Namv
Quý khách có nhu cầu sử dụng dịch vụ hoặc muốn tư vấn từ các chuyên gia vui lòng
 CLICK LIÊN HỆ HOẶC GỌI NGAY HOTLINE
Liên hệ 0933687929
Tin liên quan

Danh mục kinh nghiệm

Tin mới

Chat Zalo (8h00 - 21h00)
0933687929 (8h00 - 21h00)
0933687929