Vì sao cùng đóng phí nhưng giá trị hoàn lại bảo hiểm khác nhau?
Vì sao cùng đóng một mức phí nhưng giá trị hoàn lại của hai người có thể khác nhau?
Có một cách so sánh bảo hiểm rất phổ biến:
“Anh đóng 20 triệu/năm, tôi cũng đóng 20 triệu/năm. Vậy tại sao giá trị hoàn lại của anh lại khác của tôi?”
Thoạt nhìn, câu hỏi này hoàn toàn hợp lý.
Nếu cùng bỏ ra một khoản tiền mỗi năm, nhiều người sẽ mặc nhiên nghĩ rằng số tiền nhận lại cũng phải tương đương nhau.
Nhưng bảo hiểm nhân thọ không vận hành theo cách:
Đóng cùng một số tiền → nhận lại cùng một số tiền.
Một khoản phí bảo hiểm không chỉ phản ánh số tiền bạn “để dành”. Nó còn gắn với mức độ rủi ro được bảo hiểm, quyền lợi mà hợp đồng cam kết, thời hạn bảo hiểm, cấu trúc sản phẩm và nhiều yếu tố khác.
Theo quy định hiện hành, việc xây dựng phí bảo hiểm nhân thọ phải phù hợp với điều kiện và trách nhiệm bảo hiểm; các yếu tố như tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và đặc điểm khác của người được bảo hiểm có thể được sử dụng làm cơ sở xác định phí tùy từng sản phẩm.
Vì vậy, hai người cùng đóng 20 triệu đồng/năm chưa chắc đang mua cùng một thứ.
Và đó chính là điểm cần hiểu trước khi đem giá trị hoàn lại của hai hợp đồng ra so sánh.
Cùng đóng 20 triệu nhưng có thể đang mua hai hợp đồng rất khác nhau
Hãy thử hình dung hai gia đình.
Gia đình A
Anh Nam đóng:
20 triệu đồng/năm.
Hợp đồng có:
- Một mức bảo vệ nhất định.
- Một số quyền lợi bổ sung.
- Thời hạn bảo hiểm nhất định.
- Thời gian đóng phí nhất định.
Gia đình B
Chị Lan cũng đóng:
20 triệu đồng/năm.
Nhưng:
- Tuổi khác.
- Mức bảo vệ khác.
- Quyền lợi bổ sung khác.
- Thời hạn hợp đồng khác.
- Cấu trúc sản phẩm khác.
Như vậy, dù cùng là 20 triệu đồng/năm, hai người không thực sự đặt cùng một lượng tiền vào cùng một cấu trúc hợp đồng.
Nói đơn giản hơn:
Giá của chiếc xe giống nhau không có nghĩa hai người đang mua cùng một chiếc xe.
Với bảo hiểm cũng vậy.
Phí đóng chỉ là một con số.
Muốn hiểu giá trị hoàn lại, phải nhìn vào toàn bộ cấu trúc phía sau con số đó.
1. Tuổi của người được bảo hiểm có thể làm thay đổi cách phí được phân bổ
Đây là yếu tố rất dễ bị bỏ qua.
Một người 30 tuổi và một người 45 tuổi cùng đóng một mức phí không có nghĩa doanh nghiệp bảo hiểm đang nhận vào hai hợp đồng có mức độ rủi ro giống nhau.
Trong định phí bảo hiểm nhân thọ, tuổi là một trong những yếu tố có thể được sử dụng để xác định phí, cùng với các yếu tố khác tùy sản phẩm.
Điều đó có ý nghĩa gì?
Nếu hai hợp đồng có cùng mức phí nhưng cấu trúc bảo vệ khác nhau do độ tuổi, số tiền bảo hiểm hoặc các yếu tố định phí khác, thì cách hình thành các giá trị trong hợp đồng cũng có thể khác.
Vì vậy, khi ai đó nói:
“Tôi cũng đóng 20 triệu/năm mà giá trị hoàn lại không giống bạn.”
Câu hỏi tiếp theo không nên là:
“Công ty tính sai cho ai?”
Mà nên là:
“Hai hợp đồng có thực sự giống nhau không?”
Đây mới là câu hỏi đúng.
2. Cùng mức phí nhưng số tiền bảo hiểm khác nhau
Đây có lẽ là một trong những điểm quan trọng nhất.
Giả sử:
Người A:
Phí 20 triệu/năm → số tiền bảo hiểm 2 tỷ đồng.
Người B:
Phí 20 triệu/năm → số tiền bảo hiểm 1 tỷ đồng.
Hai người cùng đóng:
20 triệu đồng/năm.
Nhưng trách nhiệm bảo hiểm mà doanh nghiệp phải gánh không giống nhau.
Một hợp đồng đang bảo vệ một số tiền lớn hơn có thể có cấu trúc phí và chi phí bảo hiểm khác với hợp đồng có mức bảo vệ thấp hơn.
Vì vậy:
Không thể nhìn phí bảo hiểm rồi suy ngược rằng hai hợp đồng có giá trị kinh tế giống nhau.
Đặc biệt, với bảo hiểm nhân thọ, mục tiêu đầu tiên của phí bảo hiểm là để duy trì quyền lợi bảo hiểm theo hợp đồng, chứ không phải đơn giản là tích lũy thành một khoản tiền tương ứng.
3. Quyền lợi bổ sung cũng có thể làm hai hợp đồng khác nhau
Đây là chỗ nhiều người dễ quên khi so sánh.
Hai người cùng đóng 20 triệu đồng/năm.
Nhưng một người chỉ có sản phẩm chính.
Người còn lại có thêm các quyền lợi như:
- Bệnh hiểm nghèo.
- Tai nạn.
- Chăm sóc sức khỏe.
- Thương tật.
- Hoặc các quyền lợi bổ sung khác tùy sản phẩm.
Thì khoản phí đó đang phục vụ một cấu trúc quyền lợi khác.
Vì vậy, nếu chỉ nhìn:
“Tổng phí của tôi = tổng phí của bạn.”
mà bỏ qua:
“Tôi đang được bảo vệ những gì?”
thì phép so sánh đã thiếu một nửa câu chuyện.
Một hợp đồng có giá trị hoàn lại thấp hơn chưa chắc là hợp đồng “tệ hơn”.
Có thể nó đang dành một phần nguồn lực lớn hơn cho mục tiêu bảo vệ.
4. Thời hạn hợp đồng và thời gian đóng phí cũng rất quan trọng
Hãy thử so sánh:
Hợp đồng A
Đóng phí 10 năm.
Hợp đồng B
Đóng phí 20 năm.
Giả sử trong một giai đoạn nào đó, cả hai đều có mức phí định kỳ giống nhau.
Không thể mặc định giá trị hoàn lại của hai hợp đồng phải chạy cùng một đường.
Bởi:
- Thời gian duy trì hợp đồng khác nhau.
- Cách thiết kế quyền lợi có thể khác.
- Cách phân bổ phí có thể khác.
- Các mốc giá trị hợp đồng có thể khác.
Đây cũng là lý do khi đọc bảng minh họa, không nên chỉ nhìn vào một dòng:
“Phí bảo hiểm mỗi năm.”
Hãy nhìn cả:
Thời gian đóng phí + thời hạn bảo hiểm + quyền lợi + các giá trị tại từng thời điểm.
5. Cùng mức phí nhưng khác loại sản phẩm thì càng không nên so sánh trực tiếp
Đây là trường hợp dễ gây hiểu lầm nhất.
Một người tham gia sản phẩm có cấu trúc truyền thống.
Người khác tham gia sản phẩm liên kết đầu tư.
Cả hai cùng đóng:
20 triệu đồng/năm.
Nhưng cách hình thành giá trị hợp đồng có thể hoàn toàn khác.
Với các sản phẩm có yếu tố đầu tư, giá trị hợp đồng còn có thể phụ thuộc vào cơ chế của sản phẩm và kết quả đầu tư theo quy định tương ứng.
Ví dụ, một số quy tắc điều khoản sản phẩm liên kết chung quy định giá trị hoàn lại được xác định từ giá trị tài khoản sau khi trừ các khoản phí chấm dứt hoặc các khoản phải thanh toán theo hợp đồng.
Trong khi đó, một sản phẩm khác có thể có cách xác định giá trị hoàn lại khác.
Bởi vậy:
Không có một công thức duy nhất để lấy “20 triệu phí đóng” rồi tính ra “giá trị hoàn lại” cho tất cả các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ.
Muốn biết con số chính xác, phải quay về Quy tắc và Điều khoản của chính sản phẩm đó.
6. Với sản phẩm có yếu tố đầu tư, kết quả đầu tư có thể tạo ra khác biệt
Đây là điểm đặc biệt cần lưu ý khi so sánh hai hợp đồng có cấu trúc liên kết đầu tư.
Hai người có thể:
- Đóng mức phí tương đương.
- Tham gia sản phẩm tương tự.
- Có thời gian duy trì gần giống nhau.
Nhưng nếu giá trị hợp đồng có liên quan đến kết quả đầu tư hoặc các yếu tố biến động theo cơ chế sản phẩm, giá trị tại từng thời điểm có thể khác.
Điều này không có nghĩa:
“Cứ đầu tư là chắc chắn lời.”
Cũng không có nghĩa:
“Giá trị hoàn lại tăng là toàn bộ số tiền đó là lợi nhuận.”
Phải xem chính xác:
- Giá trị tài khoản.
- Các khoản phí được khấu trừ.
- Giá trị hoàn lại.
- Khoản nợ nếu có.
- Giả định minh họa.
- Phần đảm bảo và không đảm bảo.
Thông tư 67/2023/TT-BTC cũng yêu cầu tài liệu minh họa đối với sản phẩm có giá trị hoàn lại phải thể hiện điều kiện nhận giá trị hoàn lại và số tiền cụ thể, đồng thời nêu rõ quyền lợi nào được đảm bảo và quyền lợi nào không đảm bảo.
7. Hai người có thể cùng đóng phí nhưng thời điểm so sánh khác nhau
Điểm này nghe đơn giản nhưng lại rất hay bị bỏ quên.
Ví dụ:
Anh A tham gia được 3 năm.
Chị B tham gia được 8 năm.
Cả hai đều từng đóng:
20 triệu đồng/năm.
Nếu so sánh giá trị hoàn lại hiện tại của hai người rồi kết luận:
“Hợp đồng của A tốt hơn B.”
thì rõ ràng không hợp lý.
Bởi thời gian duy trì hợp đồng khác nhau.
Ngay cả với cùng một hợp đồng, giá trị hoàn lại ở năm thứ 3 và năm thứ 8 cũng có thể rất khác.
Các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ thường quy định cụ thể thời điểm và cách xác định giá trị hoàn lại trong Quy tắc và Điều khoản. Ví dụ, một sản phẩm của Bảo Việt quy định hợp đồng có giá trị hoàn lại sau khi có hiệu lực đủ thời gian nhất định và phí của các năm đầu được đóng đủ.
Vì vậy:
So sánh khác thời điểm cũng giống như đem số dư tài khoản của một người tiết kiệm 3 năm so với người tiết kiệm 8 năm rồi hỏi tại sao không bằng nhau.
8. Vậy “cùng đóng phí” có phải là cách so sánh sai?
Không hẳn.
Nhưng chỉ so sánh phí là chưa đủ.
Nếu muốn so sánh hai hợp đồng một cách công bằng, ít nhất hãy đặt cạnh nhau những yếu tố sau:
| Tiêu chí | Hợp đồng A | Hợp đồng B |
|---|---|---|
| Tuổi người được bảo hiểm | ||
| Sức khỏe/điều kiện bảo hiểm | ||
| Phí bảo hiểm | ||
| Số tiền bảo hiểm | ||
| Thời gian đóng phí | ||
| Thời hạn hợp đồng | ||
| Quyền lợi bổ sung | ||
| Loại sản phẩm | ||
| Giá trị tài khoản | ||
| Giá trị hoàn lại | ||
| Khoản nợ/tạm ứng | ||
| Giả định đầu tư nếu có | ||
| Quyền lợi đảm bảo | ||
| Quyền lợi không đảm bảo |
Khi đặt cạnh nhau như vậy, chúng ta mới bắt đầu có một phép so sánh có ý nghĩa.
9. Một ví dụ đơn giản để dễ hình dung
Giả sử hai người đều đóng:
24 triệu đồng/năm.
Sau 5 năm:
Tổng phí mỗi người đã đóng = 120 triệu đồng.
Nhưng:
Hợp đồng A
- Số tiền bảo hiểm cao hơn.
- Có nhiều quyền lợi bổ sung.
- Cấu trúc sản phẩm khác.
- Giá trị hoàn lại: 75 triệu đồng.
Hợp đồng B
- Số tiền bảo hiểm thấp hơn.
- Ít quyền lợi bổ sung hơn.
- Cấu trúc sản phẩm khác.
- Giá trị hoàn lại: 90 triệu đồng.
Nhìn qua, rất dễ kết luận:
“B tốt hơn A vì đóng cùng 120 triệu nhưng lấy lại được nhiều hơn.”
Nhưng kết luận đó quá nhanh.
Bởi A có thể đang cung cấp mức bảo vệ cao hơn trong 5 năm vừa qua.
Nếu mục tiêu chính của A là bảo vệ thu nhập của người trụ cột, thì việc giá trị hoàn lại thấp hơn B không tự động biến A thành một hợp đồng kém hơn.
Đây chính là điều mà người mua bảo hiểm cần thay đổi trong cách nhìn:
Giá trị hoàn lại không phải là thước đo duy nhất để đánh giá một hợp đồng bảo hiểm.
10. Một hợp đồng có giá trị hoàn lại cao hơn chưa chắc đã phù hợp hơn
Đây là insight quan trọng nhất của bài.
Giả sử:
Hợp đồng A: Giá trị hoàn lại năm thứ 10 là 300 triệu đồng.
Hợp đồng B: Giá trị hoàn lại năm thứ 10 là 350 triệu đồng.
Nếu chỉ nhìn hai con số:
“B tốt hơn.”
Nhưng nếu B chỉ có mức bảo vệ 500 triệu đồng còn A bảo vệ gia đình ở mức 2 tỷ đồng trong cùng giai đoạn thì câu chuyện đã hoàn toàn khác.
Một gia đình có khoản vay lớn và hai con nhỏ có thể cần ưu tiên:
Khả năng gia đình vẫn duy trì được cuộc sống nếu người tạo ra thu nhập chính gặp rủi ro.
Chứ không phải chỉ:
Sau 10 năm tôi nhận lại được bao nhiêu?
Đó là lý do đánh giá hợp đồng bảo hiểm phải bắt đầu từ:
Mục tiêu bảo vệ
rồi mới đến:
Giá trị tài chính.
11. Vậy khi thấy hai người cùng đóng phí nhưng giá trị hoàn lại khác nhau, nên hỏi gì?
Thay vì hỏi:
“Tại sao tôi bị thiệt hơn?”
Hãy hỏi lần lượt:
1. Hai người có cùng sản phẩm không?
Nếu không thì việc so sánh trực tiếp có thể không có ý nghĩa.
2. Số tiền bảo hiểm có giống nhau không?
Nếu khác, mức trách nhiệm bảo hiểm cũng có thể khác.
3. Tuổi và thông tin định phí có giống nhau không?
Tuổi, sức khỏe và các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến việc xác định phí tùy sản phẩm.
4. Quyền lợi bổ sung có giống nhau không?
Đừng chỉ nhìn sản phẩm chính.
5. Hai hợp đồng đã duy trì trong cùng khoảng thời gian chưa?
Nếu chưa, hãy cẩn thận khi so sánh.
6. Có khoản tạm ứng hoặc khoản nợ nào không?
Những khoản này có thể ảnh hưởng đến số tiền thực nhận.
7. Giá trị đang nhìn là giá trị nào?
Giá trị tài khoản ≠ giá trị hoàn lại ≠ số tiền thực nhận trong mọi trường hợp.
Một số sản phẩm quy định giá trị hoàn lại được xác định từ giá trị tài khoản sau khi trừ các khoản phí hoặc khoản phải trả theo hợp đồng.
12. Đừng hỏi “Ai nhận lại nhiều hơn?” quá sớm
Có một kiểu so sánh bảo hiểm rất phổ biến:
“Bạn tôi đóng giống tôi mà năm thứ 10 giá trị hoàn lại cao hơn. Vậy hợp đồng của tôi có vấn đề?”
Có thể có.
Nhưng cũng có thể hoàn toàn không.
Muốn biết, phải mổ xẻ hợp đồng trước khi kết luận.
Bởi hai người có thể cùng đóng một mức phí nhưng:
- Mua mức bảo vệ khác nhau.
- Có quyền lợi khác nhau.
- Tham gia sản phẩm khác nhau.
- Có thời gian duy trì khác nhau.
- Có cấu trúc phí khác nhau.
- Có kết quả đầu tư khác nhau nếu sản phẩm có yếu tố đầu tư.
Do đó, một con số cao hơn không tự động chứng minh một hợp đồng tốt hơn.
Góc nhìn quan trọng nhất
Bảo hiểm nhân thọ không phải một bài toán:
“Tôi đóng bao nhiêu → tôi lấy lại bao nhiêu.”
Đúng hơn, đó là bài toán:
“Tôi đóng bao nhiêu → đổi lại tôi đang được bảo vệ như thế nào → hợp đồng vận hành ra sao → và nếu tôi chấm dứt ở một thời điểm nhất định thì giá trị tôi nhận được là bao nhiêu?”
Ba câu hỏi này khác nhau.
Và nếu chỉ nhìn vào giá trị hoàn lại, bạn có thể bỏ qua phần quan trọng nhất:
Trong suốt những năm hợp đồng còn hiệu lực, gia đình bạn đã được bảo vệ trước những rủi ro nào?
Đó mới là lý do không nên dùng duy nhất giá trị hoàn lại để phán xét một hợp đồng bảo hiểm.
Câu hỏi thường gặp
Cùng đóng 20 triệu đồng/năm thì giá trị hoàn lại có phải giống nhau không?
Không. Giá trị hoàn lại phụ thuộc vào sản phẩm và các điều khoản cụ thể. Các yếu tố như tuổi, mức độ bảo vệ, quyền lợi, thời hạn và cấu trúc sản phẩm có thể khiến hai hợp đồng có kết quả khác nhau.
Tuổi có ảnh hưởng đến phí bảo hiểm nhân thọ không?
Có thể có. Thông tư 67/2023/TT-BTC quy định phí bảo hiểm nhân thọ có thể được xác định dựa trên tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và các đặc điểm khác của người được bảo hiểm, phù hợp với từng sản phẩm.
Giá trị hoàn lại càng cao thì hợp đồng càng tốt?
Không nhất thiết. Cần xem đồng thời mức bảo vệ, quyền lợi, thời hạn, chi phí, điều kiện hợp đồng và mục tiêu tài chính của người tham gia.
Giá trị tài khoản và giá trị hoàn lại có giống nhau không?
Không nhất thiết. Tùy sản phẩm, giá trị hoàn lại có thể được xác định từ giá trị tài khoản sau khi trừ các khoản phí chấm dứt và/hoặc khoản phải thanh toán theo hợp đồng.
Có thể lấy hợp đồng của người khác để làm chuẩn so sánh hợp đồng của mình không?
Có thể tham khảo, nhưng không nên dùng làm chuẩn duy nhất. Muốn so sánh có ý nghĩa cần đặt các hợp đồng trên cùng mặt bằng về sản phẩm, tuổi, mức bảo vệ, thời gian tham gia, quyền lợi và các điều kiện liên quan.
Khi nào nên kiểm tra giá trị hoàn lại của hợp đồng?
Đặc biệt nên kiểm tra trước khi đưa ra quyết định như chấm dứt hợp đồng, thay đổi kế hoạch đóng phí hoặc rút/tạm ứng từ hợp đồng. Hãy xem chính Quy tắc và Điều khoản và bảng minh họa của sản phẩm thay vì dựa vào một con số truyền miệng.
Kết luận
Cùng đóng 20 triệu đồng/năm không có nghĩa hai người đang có hai hợp đồng giống nhau.
Và cũng không thể nhìn:
“Tôi đóng 120 triệu, người kia cũng đóng 120 triệu.”
rồi kết luận:
“Giá trị hoàn lại của ai cao hơn thì hợp đồng của người đó tốt hơn.”
Muốn hiểu đúng, hãy nhìn cả bức tranh:
Phí → Mức bảo vệ → Quyền lợi → Thời hạn → Cấu trúc sản phẩm → Chi phí → Giá trị hợp đồng → Giá trị hoàn lại.
Một hợp đồng phù hợp không phải là hợp đồng có con số hoàn lại lớn nhất.
Mà là hợp đồng giải quyết đúng bài toán tài chính và rủi ro mà gia đình bạn đang cần.
Đừng chỉ hỏi: “Tôi đóng bao nhiêu và nhận lại bao nhiêu?”
Hãy hỏi thêm: “Trong thời gian tôi đóng tiền, hợp đồng đang bảo vệ gia đình tôi trước điều gì?”
Hiểu đúng → Nghĩ đúng → Chọn đúng.
CLICK LIÊN HỆ HOẶC GỌI NGAY HOTLINE
