Bảo hiểm nhân tho nên mua o dau

Các bạn nên mua bảo hiểm dai-ichi-life.

Nên dùng tiền tiết kiệm hay bảo hiểm để tự bảo vệ trước rủi ro?

Nên dùng tiền tiết kiệm để tự bảo vệ hay dùng bảo hiểm để chuyển giao rủi ro?

Có một câu hỏi mình khá hay gặp:

“Tôi có tiền tiết kiệm rồi. Vậy tại sao phải mua bảo hiểm? Có chuyện gì thì lấy tiền của mình ra dùng là được mà.”

Nghe rất hợp lý.

Nếu gia đình có vài trăm triệu, thậm chí vài tỷ tiền tiết kiệm, việc tự dùng tiền để xử lý rủi ro hoàn toàn có thể là một phần trong kế hoạch tài chính.

Nhưng có một vấn đề:

Không phải rủi ro nào cũng có giá trị nhỏ đến mức gia đình có thể tự gánh.

Một khoản chi 50 triệu có thể xử lý bằng tiền tiết kiệm.

Nhưng nếu một biến cố khiến gia đình cần vài tỷ đồng, đồng thời người trụ cột mất khả năng tạo thu nhập trong nhiều năm, thì câu chuyện đã khác.

Vì vậy, câu hỏi đúng không hẳn là:

“Tiết kiệm hay bảo hiểm?”

Mà là:

“Rủi ro nào tôi có thể tự chịu, và rủi ro nào nên chuyển giao cho bảo hiểm?”

Đây mới là cách nhìn của quản trị rủi ro tài chính gia đình.

1. Tiết kiệm và bảo hiểm thực chất đang làm hai việc khác nhau

Hãy hình dung gia đình có một chiếc “túi tiền”.

Tiền tiết kiệm

Là tiền gia đình đã có.

Khi có việc bất ngờ, mình lấy tiền trong túi ra giải quyết.

Ví dụ:

Sửa xe: 20 triệu.
Thất nghiệp vài tháng: 100 triệu.
Điều trị một vấn đề sức khỏe: 50 triệu.
Chi phí khẩn cấp: 30 triệu.

Đây là những rủi ro mà quỹ tiền mặt có thể giúp xử lý.

Bảo hiểm

Lại hoạt động theo một cơ chế khác.

Bên mua đóng phí và doanh nghiệp bảo hiểm nhận một số rủi ro theo thỏa thuận; khi xảy ra sự kiện bảo hiểm thuộc phạm vi hợp đồng, doanh nghiệp thực hiện chi trả theo quy định của hợp đồng.

Nói đơn giản:

Tiết kiệm là dùng tiền mình đã tích lũy để tự chịu rủi ro.

Bảo hiểm là trả một khoản phí để chuyển giao một phần rủi ro cho doanh nghiệp bảo hiểm.

Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, kinh doanh bảo hiểm được xây dựng trên cơ sở doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận rủi ro và trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng.

2. Vấn đề nằm ở những rủi ro “quá lớn”

Hãy lấy một ví dụ rất đời thường.

Gia đình có:

2 tỷ tiền tiết kiệm.

Chi phí:

50 triệu/tháng.

Người chồng là người tạo ra phần lớn thu nhập.

Hai con còn nhỏ.

Nếu chiếc xe hư và cần 30 triệu sửa chữa:

→ Dùng tiền tiết kiệm.

Hoàn toàn hợp lý.

Nếu một năm gia đình cần thêm 100 triệu cho một số khoản bất ngờ:

→ Vẫn có thể dùng tiền tiết kiệm.

Nhưng nếu người trụ cột gặp một biến cố nghiêm trọng khiến mất khả năng tạo thu nhập trong thời gian dài?

Lúc này gia đình có thể phải đối mặt cùng lúc với:

Mất thu nhập.
Chi phí sinh hoạt.
Chi phí chăm sóc.
Khoản vay.
Giáo dục con.
Các mục tiêu tài chính bị đình trệ.

2 tỷ lúc này không còn chỉ là 2 tỷ.

Nó có thể trở thành:

Tiền nuôi con + tiền trả nợ + tiền sinh hoạt + tiền chữa trị + tiền hưu trí bị lấy ra để xử lý rủi ro.

Và đây chính là điểm bảo hiểm có thể có vai trò.

3. Một nguyên tắc rất đơn giản: rủi ro nhỏ thì tự chịu, rủi ro lớn thì cân nhắc chuyển giao

Trong quản trị rủi ro, không nhất thiết phải mua bảo hiểm cho tất cả mọi thứ.

Có thể chia thành 3 nhóm.

Nhóm 1: Rủi ro nhỏ

Ví dụ:

Điện thoại hỏng.
Xe cần sửa.
Một khoản chi bất ngờ vài triệu hoặc vài chục triệu.

Có thể tự chịu.

Không cần mua bảo hiểm cho mọi chuyện.

Nhóm 2: Rủi ro trung bình

Ví dụ:

Thất nghiệp.
Thu nhập giảm trong vài tháng.
Chi phí y tế phát sinh.

Có thể kết hợp:

Quỹ dự phòng + bảo hiểm sức khỏe + các nguồn lực khác.

Nhóm 3: Rủi ro lớn

Ví dụ:

Người trụ cột mất khả năng tạo thu nhập dài hạn.
Tử vong.
Một biến cố sức khỏe nghiêm trọng thuộc phạm vi bảo hiểm.

Nếu thiệt hại có thể lên tới hàng tỷ đồng thì gia đình nên đặt câu hỏi:

“Mình có thực sự muốn tự gánh toàn bộ khoản này bằng tài sản của mình không?”

Nếu câu trả lời là không, bảo hiểm có thể là một công cụ đáng cân nhắc.

4. Hãy thử nhìn bằng một bài toán

Giả sử gia đình có:

2 tỷ tiền tiết kiệm.
2 con nhỏ.
Chi phí gia đình: 60 triệu/tháng.
Người chồng tạo 80% tổng thu nhập.
Khoản vay mua nhà: 2 tỷ.

Nếu người chồng gặp rủi ro nghiêm trọng, gia đình cần một khoản tiền lớn để:

Duy trì cuộc sống.
Xử lý khoản vay.
Đảm bảo việc học của con.
Có thời gian để người còn lại ổn định cuộc sống.

Giả sử gia đình ước tính cần khoảng:

4 tỷ đồng

để xử lý một kịch bản tài chính dài hạn.

Gia đình đã có:

2 tỷ đồng.

Khoảng thiếu:

2 tỷ.

Lúc này có hai cách.

Cách 1: Tự bảo vệ 100%

Gia đình tiếp tục tích lũy cho đến khi có đủ 4 tỷ.

Điều này hoàn toàn hợp lý nếu gia đình có đủ thời gian và khả năng tích lũy.

Cách 2: Kết hợp tự bảo vệ + chuyển giao rủi ro

Gia đình giữ 2 tỷ tài sản.

Đồng thời cân nhắc một mức bảo vệ phù hợp cho phần rủi ro lớn chưa muốn hoặc chưa thể tự gánh.

Đây chính là tư duy:

Không dùng bảo hiểm để thay thế tài sản.

Mà dùng bảo hiểm để bảo vệ tài sản khỏi bị “đánh thủng” bởi một biến cố quá lớn.

5. Đây là lý do người có nhiều tiền vẫn có thể cần bảo hiểm

Nhiều người nghĩ:

“Người nghèo mới cần bảo hiểm.”

Thực tế không hẳn.

Một người có 5 tỷ tài sản có thể vẫn muốn bảo vệ một khoản trách nhiệm tài chính 5–10 tỷ nếu họ còn:

Con nhỏ.
Khoản vay.
Người phụ thuộc.
Thu nhập rất lớn.
Một kế hoạch tài chính dài hạn.

Tại sao?

Vì họ không muốn biến cố xảy ra rồi phải bán tài sản để giải quyết.

Ví dụ:

Một người có 5 tỷ.

Trong đó:

2 tỷ là tiền dành cho con.
2 tỷ là tài sản đầu tư.
1 tỷ là quỹ dự phòng.

Nếu xảy ra rủi ro và phải lấy toàn bộ 5 tỷ ra sử dụng, tài sản có thể vẫn còn rất nhiều so với người khác.

Nhưng những mục tiêu ban đầu đã bị phá vỡ.

6. Nhưng người có ít tiền cũng không có nghĩa phải mua bảo hiểm thật nhiều

Ngược lại cũng đúng.

Một gia đình thu nhập chưa cao, quỹ dự phòng chưa có, nợ còn nhiều mà dành một phần quá lớn thu nhập cho bảo hiểm thì có thể tạo ra vấn đề khác.

Ví dụ:

Thu nhập gia đình:

30 triệu/tháng.

Chi phí thiết yếu:

25 triệu/tháng.

Nếu phí bảo hiểm lên tới 7–8 triệu/tháng, dòng tiền đã rất căng.

Khi đó, ưu tiên có thể phải là:

Quỹ dự phòng cơ bản.
Kiểm soát nợ.
Bảo hiểm sức khỏe cần thiết.
Sau đó mới tính mức bảo vệ dài hạn phù hợp.

Không phải cứ có rủi ro là mua bảo hiểm bằng mọi giá.

7. Một sai lầm phổ biến: dùng hết tiền tiết kiệm để “tự bảo vệ”

Có người nghĩ:

“Tôi không cần bảo hiểm. Tôi sẽ để riêng 2 tỷ làm quỹ rủi ro.”

Nghe rất hợp lý.

Nhưng hãy hỏi tiếp:

2 tỷ đó có đủ cho rủi ro lớn nhất chưa?

Nếu đủ:

→ Tự bảo vệ có thể là một lựa chọn.

Nếu không đủ:

→ Khoảng thiếu vẫn tồn tại.

Ví dụ:

Gia đình cần 5 tỷ để xử lý một kịch bản nghiêm trọng.

Đang có 2 tỷ.

Nếu quyết định “tự bảo vệ”, gia đình vẫn đang tự chịu:

3 tỷ rủi ro còn lại.

Đó là điều cần nhìn thẳng vào.

8. Nhưng bảo hiểm cũng có cái giá của nó

Đừng chỉ nói về ưu điểm.

Bảo hiểm cũng có những điều gia đình cần cân nhắc:

Phải đóng phí theo thỏa thuận.
Có điều kiện bảo hiểm.
Có thời gian chờ đối với một số quyền lợi tùy sản phẩm.
Có trường hợp loại trừ.
Quyền lợi phụ thuộc vào hợp đồng cụ thể.
Nếu không duy trì hợp đồng theo quy định, quyền lợi có thể bị ảnh hưởng.
Không phải cứ xảy ra bệnh hoặc sự kiện nào cũng đồng nghĩa với việc được chi trả.

Vì vậy, bảo hiểm không phải “tiền miễn phí”.

Đó là một công cụ tài chính có điều kiện.

Và người mua cần hiểu rõ mình đang mua cái gì.

9. Cũng đừng biến tiền tiết kiệm thành “tiền chết”

Một vấn đề khác:

Nếu gia đình quá sợ rủi ro, có thể giữ toàn bộ tiền trong tài khoản và không dám sử dụng cho các mục tiêu dài hạn.

Ví dụ:

Có 3 tỷ.

Nhưng:

Không đầu tư.
Không xây dựng tài sản.
Không phát triển kinh doanh.
Không chuẩn bị hưu trí.

Chỉ giữ tiền vì:

“Lỡ có chuyện thì sao?”

Đây cũng không phải chiến lược tài chính tối ưu cho mọi gia đình.

Quản trị tài chính không chỉ là bảo vệ tiền.

Mà còn là:

Bảo vệ khả năng tạo ra tiền và sử dụng tiền đúng mục tiêu.

10. Tiền tiết kiệm và bảo hiểm nên đứng cạnh nhau

Một kế hoạch tài chính gia đình tương đối cân bằng có thể gồm:

🟢 Tiền tiết kiệm

Để xử lý các rủi ro ngắn hạn và tạo thanh khoản.

🟢 Quỹ dự phòng

Để gia đình không phải bán tài sản khi có sự cố.

🟢 Bảo hiểm sức khỏe

Để hỗ trợ một số chi phí y tế theo quyền lợi hợp đồng.

🟢 Bảo hiểm nhân thọ

Có thể được dùng để chuyển giao một số rủi ro tài chính lớn liên quan đến người trụ cột, tùy nhu cầu và điều khoản.

🟢 Đầu tư

Để xây dựng tài sản cho các mục tiêu dài hạn.

Không có công cụ nào nên gánh toàn bộ nhiệm vụ.

11. Một câu hỏi rất hay để quyết định có cần bảo hiểm hay không

Hãy thử hỏi:

“Nếu rủi ro này xảy ra, tôi có đủ tiền để tự xử lý mà không ảnh hưởng đến những mục tiêu quan trọng của gia đình không?”

Nếu:

“Có.”

Bạn có thể tự chịu rủi ro đó.

Nếu:

“Có, nhưng phải dùng tiền học của con.”

Bạn nên cân nhắc lại.

Nếu:

“Không.”

Đây chính là lúc nên xem xét phương án chuyển giao rủi ro.

12. Đừng bảo hiểm những thứ mình hoàn toàn có thể tự chịu

Đây là nguyên tắc mình rất thích.

Ví dụ:

Bạn có 3 tỷ tiền mặt.

Một rủi ro có thể khiến bạn mất 10 triệu.

Không nhất thiết phải mua bảo hiểm cho rủi ro đó.

Bởi nếu phí bảo hiểm để chuyển giao rủi ro còn cao hơn mức thiệt hại bạn hoàn toàn có thể tự chịu, việc mua có thể không hiệu quả.

Ngược lại:

Bạn có 3 tỷ.

Một rủi ro có thể khiến gia đình thiếu 5 tỷ.

Đây lại là câu chuyện khác.

Mục đích của bảo hiểm không phải là loại bỏ mọi rủi ro.

Mà là:

Giúp gia đình không phải tự gánh những rủi ro vượt quá khả năng chịu đựng.

13. Một cách nhìn rất đơn giản: “Ví tiền” và “chiếc ô”

Hãy tưởng tượng:

Tiền tiết kiệm = chiếc ví.

Bảo hiểm = chiếc ô.

Khi trời mưa nhỏ:

Bạn có thể tự chịu.

Khi trời mưa lớn:

Chiếc ô giúp bạn giảm thiệt hại.

Nhưng chẳng ai cầm chiếc ô rồi vứt luôn cái ví.

Và cũng chẳng ai mang theo 10 cái ô nhưng trong ví không có đồng nào.

Tài chính gia đình cũng vậy.

Tiết kiệm và bảo hiểm không nhất thiết phải cạnh tranh với nhau.

Chúng có thể bổ sung cho nhau.

14. Vậy gia đình nên tự bảo vệ bao nhiêu?

Không có một tỷ lệ cố định áp dụng cho tất cả.

Nhưng bạn có thể bắt đầu bằng 4 bước:

Bước 1: Tính chi phí thiết yếu

Gia đình cần bao nhiêu tiền mỗi tháng để duy trì cuộc sống?

Bước 2: Xác định thời gian cần được bảo vệ

Ví dụ:

3 năm, 5 năm, 10 năm hoặc lâu hơn.

Bước 3: Tính các nghĩa vụ lớn

Nợ.
Giáo dục.
Người phụ thuộc.
Các trách nhiệm tài chính khác.

Bước 4: Trừ nguồn lực đang có

Tiền tiết kiệm.
Tài sản có thể sử dụng.
Thu nhập của người còn lại.
Các quyền lợi bảo hiểm hiện có.

Phần còn lại chính là:

Khoảng thiếu hụt cần được cân nhắc.

Và lúc đó mới nói đến bảo hiểm.

15. Một điều quan trọng: đừng mua bảo hiểm trước khi biết mình đang thiếu gì

Đây có lẽ là nguyên tắc mình muốn giữ lại sau cùng.

Nếu một người hỏi:

“Anh/chị tư vấn giúp tôi nên mua bảo hiểm bao nhiêu?”

Mà chưa biết:

Thu nhập.
Chi phí.
Nợ.
Tài sản.
Con cái.
Người phụ thuộc.
Các hợp đồng đang có.

thì rất khó đưa ra một con số có ý nghĩa.

Bởi mức bảo vệ phải xuất phát từ nhu cầu, chứ không phải từ một con số mà người bán muốn đề xuất.

Kết luận: Đừng chọn giữa tiết kiệm và bảo hiểm quá sớm

Tiết kiệm giúp gia đình tự xử lý những rủi ro nằm trong khả năng tài chính.

Bảo hiểm có thể giúp chuyển giao một số rủi ro lớn theo phạm vi và điều kiện hợp đồng.

Vì vậy, một gia đình không nhất thiết phải chọn:

“Hoặc tiết kiệm, hoặc bảo hiểm.”

Mà có thể là:

Tiết kiệm để tự chịu những rủi ro mình đủ sức chịu.

Bảo hiểm để chuyển giao những rủi ro có thể khiến tài chính gia đình mất cân bằng nghiêm trọng.

Và nếu một ngày anh/chị nhận ra:

“Nếu chuyện này xảy ra, tôi có thể tự xử lý bằng tiền của mình mà không ảnh hưởng đến con cái, khoản nợ và những mục tiêu quan trọng.”

Thì có thể anh/chị chưa cần thêm bảo hiểm cho rủi ro đó.

Còn nếu câu trả lời là:

“Tôi có tiền, nhưng nếu biến cố đủ lớn xảy ra thì tôi sẽ phải lấy tiền học của con, tiền hưu trí hoặc bán tài sản để xử lý.”

Thì đó chính là lúc đáng ngồi xuống và tính lại.

Không phải để mua thêm một hợp đồng.

Mà để biết:

Gia đình mình đang tự bảo vệ được bao nhiêu và đang để lại khoảng trống nào.

Nguồn pháp luật chính thống

Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15, hoạt động kinh doanh bảo hiểm dựa trên việc doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận rủi ro trên cơ sở bên mua đóng phí và doanh nghiệp trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng.

Do đó, khi nói “chuyển giao rủi ro”, cần hiểu đúng là chuyển giao trong phạm vi trách nhiệm bảo hiểm đã được thỏa thuận, chứ không phải doanh nghiệp bảo hiểm chịu mọi rủi ro của người tham gia. Quyền lợi, điều kiện, thời gian chờ và trường hợp loại trừ cần được xem theo hợp đồng và quy tắc, điều khoản của từng sản phẩm.

Xem Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật